Cel badania Elektroforeza lipoprotein służy do szczegółowej analizy profilu lipoproteinowego w surowicy krwi. Badanie umożliwia rozdzielenie poszczególnych frakcji lipoprotein – chylomikronów, VLDL, IDL, LDL oraz HDL – oraz ich ilościową ocenę. Dzięki temu można określić ryzyko miażdżycy, chorób sercowo-naczyniowych oraz zaburzeń metabolicznych, które często współwystępują z zaburzeniami neurorozwojowymi, takimi jak autyzm (ASD) czy PANS/PANDAS.
Wskazania kliniczne Ocena ryzyka miażdżycowego i chorób układu sercowo-naczyniowego. Diagnostyka i monitorowanie dyslipidemii, hipercholesterolemii rodzinnej (ICD‑10 E78.0‑E78.5). Ocena skuteczności terapii lipidobójczej (statyny, fibraty, ezetymib). Badanie pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, u których wykryto nieprawidłowości metaboliczne wpływające na funkcje poznawcze i zachowanie. Rozpoznanie zespołu metabolicznego (ICD‑10 E88.81) oraz cukrzycy typu 2 (ICD‑10 E11).
Metoda Próbka surowicy (z krwi żylnej) poddawana jest elektroforezie w żelu agarozowym lub poliakrylamidowym. Pod wpływem pola elektrycznego lipoproteiny rozdzielają się według ładunku i wielkości, tworząc charakterystyczne pasma: Chylomikrony – najbliżej anody. VLDL (lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości). IDL (lipoproteiny o średniej gęstości). LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości) – najważniejszy marker miażdżycy.
HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości) – działają ochronnie. Po zakończeniu rozdziału pasma są barwione (np. metodą Sudan Black) i ilościowo oceniane przy pomocy densytometrii lub skanera optycznego. Wynik podawany jest w procentach całkowitej frakcji lipoproteinowej oraz w jednostkach masy (mg/dL) po przeliczeniu. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi należy zachować następujące zasady: Post 12‑14 godzin (dozwolony jedynie woda).
Unikanie spożycia alkoholu oraz ciężkostrawnych posiłków przez 24 h przed badaniem. Wstrzymanie przyjmowania leków lipidobójczych (statyny, fibraty, ezetymib) na 48 h, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza. Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego w dniu pobrania próbki. Interpretacja wyników Interpretacja opiera się na proporcjach i stężeniach poszczególnych frakcji: Wysoki LDL (> 130 mg/dL u dorosłych) – zwiększone ryzyko miażdżycy i zawału serca.
Obniżony HDL ( Podwyższony VLDL/IDL – wskazuje na zaburzenia metabolizmu trójglicerydów, często związane z insulinoopornością. Nieprawidłowy stosunek LDL/HDL (> 3,5) – istotny wskaźnik ryzyka sercowo-naczyniowego. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych podwyższone poziomy LDL i VLDL mogą być powiązane z neurozapalą i zaburzeniami bariery krew‑mózg, co wpływa na objawy poznawcze i behawioralne.