Cel badania Elektroforeza białek w płynie mózgowo‑rdzeniowym (PMR) ma na celu rozdzielenie białek CSF na charakterystyczne frakcje oraz określenie ich względnych stężeń. Analiza pozwala ocenić integralność bariery krew‑mózg, wykryć lokalną syntezę immunoglobulin oraz obecność oligoklonalnych pasm (OCB), które są markerami procesów zapalnych i autoimmunologicznych w ośrodkowym układzie nerwowym.
Wskazania kliniczne Podejrzenie zapalenia opon mózgowo‑rdzeniowych (bakteryjnego, wirusowego, grzybiczego). Rozpoznanie i monitorowanie demielinizacji, m.in. stwardnienia rozsianego, zapalenia wielomiędzynnikowego. Ocena chorób autoimmunologicznych CNS, takich jak zapalenie mózgu czy zespół Guillain‑Barré. Diagnostyka nowotworów ośrodkowego układu nerwowego oraz przerzutów. Badanie przy podejrzeniu zwiększonej przepuszczalności bariery krew‑mózg (zespół nieszczelności).
Wspomaganie oceny stanu zapalnego u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, gdzie podwyższona synteza immunoglobulin może wskazywać na neuro‑zapalny komponent choroby. Materiał biologiczny Do badania wykorzystuje się płyn mózgowo‑rdzeniowy (PMR) pobrany w trakcie standardowej punkcji lędźwiowej. Próbka powinna mieć objętość co najmniej 1 ml i być wolna od widocznych zanieczyszczeń krwią, gdyż obecność krwi może zakłócić interpretację frakcji białkowych.
W praktyce zaleca się pobranie równoległej próbki surowicy w celu obliczenia współczynnika albuminy (CSF/serum). Metoda analityczna Rozdział białek odbywa się jedną z dwóch technik: Elektroforeza żelowa na podłożu agarozowym – tradycyjna metoda, w której białka migrują pod wpływem pola elektrycznego, a następnie są wizualizowane barwnikami.
Kapilarna elektroforeza (CE) lub elektroforeza w żelu poliakrylamidowym – nowoczesne podejście zapewniające wyższą rozdzielczość i automatyczną densytometrię. Po rozdziale uzyskuje się profil składający się z pięciu głównych frakcji: albumina, alfa‑1, alfa‑2, beta oraz gamma. Dalsza analiza obejmuje: Obliczenie stosunku albumina/IgG (quotient albuminowy) – wskaźnik przepuszczalności bariery.
Detekcję oligoklonalnych pasm przy użyciu izoelektrycznej ogniskowania (IEF) lub wysokiej rozdzielczości CE, co zwiększa czułość wykrywania lokalnej syntezy IgG. Przygotowanie pacjenta Przygotowanie nie wymaga specjalnych restrykcji dietetycznych ani farmakologicznych, jednak należy zapewnić: Stosowanie aseptycznej techniki punktowania lędźwiowego. Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu w ciągu 24 h przed pobraniem PMR.