Cel badania Elektroforeza białek płynu mózgowo‑rdzeniowego (kod ICD: I79) ma na celu ocenę ilości i rozmieszczenia białek w CSF. Dzięki rozdzieleniu na pięć głównych frakcji – albuminy, α1‑globuliny, α2‑globuliny, β‑globuliny oraz γ‑globuliny – możliwe jest wykrycie nieprawidłowości wskazujących na procesy zapalne, infekcyjne, autoimmunologiczne, nowotworowe lub zaburzenia bariery krew‑mózg.
Wskazania kliniczne Podejrzenie zapalenia opon mózgowo‑rdzeniowych (bakteryjnego, wirusowego, grzybiczego) Rozpoznanie i monitorowanie chorób demielinizacyjnych (np. stwardnienie rozsiane) Ocena obecności intratwardzielowego wytwarzania immunoglobulin (np. oligoklonalne pasma) Badanie w kontekście podejrzenia zapalenia mózgu o podłożu autoimmunologicznym (np.
encefalitis przeciw NMDA‑receptorom) Wykluczenie krwi w płynie mózgowo‑rdzeniowym przy podejrzeniu krwotoku podtwardzielnego Wspomaganie diagnostyki zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu, poprzez wykluczenie infekcji lub procesów zapalnych w ośrodkowym układzie nerwowym Metoda Do badania wykorzystuje się próbkę płynu mózgowo‑rdzeniowego pobraną w warunkach aseptycznych. Próbka jest poddawana elektroforezie na żelu agarozowym lub poliakrylamidowym.
W wyniku przyłożenia pola elektrycznego białka migrują w zależności od ładunku i masy molekularnej, tworząc charakterystyczne pasma. Po zakończeniu migracji żel jest barwiony (np. metodą Coomassie) i analizowany densytometrycznie, co umożliwia określenie procentowego udziału poszczególnych frakcji. Interpretacja wyników Wzorzec prawidłowy: wyraźne pasma albumin, α1, α2, β i γ‑globulin w proporcjach typowych dla nieuszkodzonego CSF.
Zwiększona albumina: może wskazywać na zanieczyszczenie próbki krwią lub uszkodzenie bariery krew‑mózg. Podwyższony odsetek γ‑globulin: sugeruje intratwardzielową syntezę immunoglobulin, typową dla zapalenia opon mózgowo‑rdzeniowych, demielinizacji lub autoimmunologii. Obecność oligoklonalnych pasm (OCB): silny wskaźnik lokalnej produkcji przeciwciał, charakterystyczny dla stwardnienia rozsianego i innych chorób zapalnych CNS.
Nieprawidłowy rozkład β‑globulin: może świadczyć o obecności białek ostrej fazy lub procesów nowotworowych. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem płynu mózgowo‑rdzeniowego nie wymaga się specjalnej diety ani odstawiania leków, chyba że lekarz zaleci inaczej (np. w przypadku leków przeciwzakrzepowych). Procedura pobrania powinna być przeprowadzona w warunkach sterylnych, a próbka natychmiast przekazana do laboratorium w temperaturze 2‑8 °C.