Cel badania Pomiar stężenia elastazy trzustkowej w kale służy ocenie zdolności trzustki do wydzielania enzymów trawiennych. Elastaza jest jedynym enzymem, który po sekrecji zachowuje swoją strukturę i nie ulega degradacji w przewodzie pokarmowym, dzięki czemu jej stężenie w stolcu wiernie odzwierciedla ilość enzymu dostarczonego do dwunastnicy. Wskazania kliniczne Podejrzenie zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki (EPI) – m.in.
w przebiegu przewlekłego zapalenia trzustki, mukowiscydozy, celiakii, zespołu jelita drażliwego. Objawy sugerujące upośledzone wchłanianie tłuszczów: tłuszczowa biegunka, wzdęcia, niezamierzona utrata masy ciała, niedobory witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K). Kontrola skuteczności terapii enzymatycznej u pacjentów przyjmujących suplementy enzymatyczne.
Ocena funkcji trzustki u dzieci, młodzieży i dorosłych z autyzmem (ASD) oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, u których często występują dolegliwości gastro‑enterologiczne. Diagnostyka różnicowa w chorobach genetycznych wpływających na wydzielanie enzymów (np. Materiał biologiczny Jednorazowa próbka kału (ok. 5‑10 g) pobrana bezpośrednio po wypróżnieniu. Próbka powinna być przechowywana w temperaturze 2‑8 °C i dostarczona do laboratorium w ciągu 24 h.
W przypadku opóźnionego transportu dopuszcza się zamrożenie w temperaturze –20 °C, przy czym po rozmrożeniu należy dokładnie wymieszać materiał. Metoda Stężenie elastazy oznacza się metodą immunochemiczną (ELISA) lub testem enzymatycznym opartym na reakcji fluorometrycznej z użyciem przeciwciał monoklonalnych. Wynik wyrażany jest w mikrogramach na gram kału (µg/g).
Typowy zakres referencyjny dla osób dorosłych i starszych dzieci wynosi 200‑500 µg/g, natomiast u niemowląt i małych dzieci dolny próg może być nieco wyższy. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa (≥200 µg/g) – świadczy o prawidłowej sekrecji enzymów trzustkowych. Wynik obniżony (<200 µg/g) – wskazuje na zmniejszoną produkcję enzymów trzustkowych, co może prowadzić do niewydolności zewnątrzwydzielniczej.
Im niższy wynik, tym większe prawdopodobieństwo klinicznego niedoboru. Wynik bardzo niski (<100 µg/g) – silny znak zaawansowanej niewydolności trzustki, wymagający dalszych badań oraz rozważenia intensywnej terapii enzymatycznej. Wynik podwyższony (>500 µg/g) – rzadko, może wystąpić przy intensywnym przyjmowaniu suplementów enzymatycznych lub po spożyciu pokarmów bogatych w elastazę.