Cel badania Test jakościowy w moczu ma na celu wykrycie śladowych ilości efedryny – substancji sympatykomimetycznej o działaniu pobudzającym – w celu ustalenia, czy dana osoba przyjmowała lek zawierający efedrynę lub była narażona na jego nielegalne użycie. Wskazania kliniczne Monitorowanie terapii lekami zawierającymi efedrynę (np. preparaty przeciwko przeziębieniu, leki odchudzające).
Ocena podejrzenia nadużywania substancji pobudzających w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym ASD, PANS/PANDAS. Badanie toksykologiczne w przypadkach podejrzenia zatrucia sympatykomimetykami. Kontrola zgodności z przepisami prawa w sytuacjach sportowych lub zawodowych. Materiał Do badania wykorzystuje się świeżo pobrany mocz. Zaleca się pobranie próbki w połowie dnia, aby zwiększyć szansę wykrycia substancji, która zwykle jest wydalana w ciągu 24–48 h od przyjęcia.
Metoda Wykrywanie efedryny odbywa się najczęściej metodami: Chromatografia gazowa sprzężona z spektrometrią mas (GC‑MS) – pozwala na bardzo czułe i specyficzne oznaczenie. Kromatografia cieczowa wysokiej rozdzielczości (LC‑MS/MS) – alternatywna technika o podobnej czułości. Test immunologiczny (ELISA) – szybka metoda przesiewowa, wykorzystywana jako wstępny screening przed potwierdzeniem w GC‑MS/LC‑MS.
Interpretacja wyników Wynik dodatni – wskazuje na obecność efedryny w moczu, co oznacza przyjęcie substancji w ciągu ostatnich 24–48 h. Należy uwzględnić możliwość spożycia leków zawierających efedrynę. Wynik ujemny – brak wykrywalnych ilości efedryny; nie wyklucza jednak przyjęcia bardzo małych dawek lub badania przeprowadzonego po upływie czasu eliminacji.
Przygotowanie pacjenta Pacjent powinien: Unikać przyjmowania leków lub suplementów zawierających efedrynę oraz pokarmów, które mogą ją zawierać, przynajmniej 48 h przed pobraniem próbki. Oddać próbkę moczu w czystym, suchym pojemniku, najlepiej w połowie dnia. Powiadomić laboratorium o wszystkich przyjmowanych lekach, suplementach i ewentualnych substancjach nielegalnych.
Kody ICD Badanie jest powiązane z kodem T43.6 – „Zatrucie innymi lekami psychotropowymi” oraz kodem F90.0 – „Zaburzenia zachowania i emocjonalne związane z używaniem substancji” w kontekście oceny nadużywania.