Cel badania Określenie obecności przeciwciał IgM skierowanych przeciw wirusowi Epsteina‑Barr (EBV) w płynie mózgowo‑rdzeniowym (PMR). Wynik pozwala wykryć niedawne lub trwające zakażenie EBV obejmujące ośrodkowy układ nerwowy. Wskazania kliniczne Objawy zapalne ośrodkowego układu nerwowego (np. gorączka, ból głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości) o niejasnej etiologii.
Podejrzenie zapalenia opon mózgowo‑rdzeniowych, zapalenia mózgu lub zapalenia rdzenia kręgowego wywołanego EBV. Stany neuroimmunologiczne związane z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym PANS/PANDAS, które mogą być wywołane lub nasilenie przez infekcję EBV. Ocena przyczyn objawów neuropsychiatrycznych (np. regresja językowa, nasilenie objawów autystycznych) w kontekście możliwej reaktywacji EBV.
Metoda W próbce PMR wykonywane jest oznaczenie przeciwciał IgM przeciw EBV metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub chemiluminescencyjną (CLIA). Test wykorzystuje specyficzne antygeny EBV (np. antygen wczesny VCA‑IgM), które wiążą się z przeciwciałami IgM obecnymi w płynie mózgowo‑rdzeniowym. Wynik podawany jest jako ilościowy (jednostki IU/ml) lub jako wynik jakościowy (pozytywny/negatywny) zgodnie z wytycznymi producenta.
Interpretacja wyników Pozytywny wynik (IgM +) – sugeruje niedawne zakażenie EBV lub aktywną replikację wirusa w CNS. Wymaga korelacji klinicznej oraz, w razie potrzeby, porównania z wynikami serologicznymi (IgM i IgG w surowicy) w celu wykluczenia zanieczyszczenia krwią. Negatywny wynik (IgM –) – brak dowodów na aktualne zakażenie EBV w PMR. Nie wyklucza wcześniejszego zakażenia (obecność IgG) ani innych przyczyn zapalenia CNS.
Wynik niejednoznaczny / borderline – powtórzenie badania po 1‑2 tygodniach oraz dodatkowe badania (np. PCR EBV DNA w PMR) mogą pomóc w ustaleniu dynamiki zakażenia. Przygotowanie pacjenta Pobranie płynu mózgowo‑rdzeniowego odbywa się w warunkach sterylnych podczas standardowej punkcji lędźwiowej.
Próbka powinna być pobrana do probówki bez dodatku antykoagulantów, natychmiast odprowadzona do laboratorium i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C (maksymalnie 24 h) lub zamrożona przy –20 °C, jeśli analiza ma być wykonana później. Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych Infekcje wirusowe, w tym EBV, mogą wywoływać lub nasilać zaburzenia immunologiczne, które z kolei wpływają na rozwój neurologiczny.