Cel badania Badanie ma na celu wykrycie w surowicy przeciwciał IgM skierowanych przeciw antygenowi kapsydowemu (VCA) wirusa Epsteina‑Barr (EBV). Obecność tych przeciwciał wskazuje na niedawno przebytą lub trwającą infekcję EBV, co jest kluczowe w diagnostyce mononukleozy zakaźnej oraz w ocenie stanu immunologicznego pacjenta, w tym kobiet w ciąży.
Wskazania kliniczne Objawy sugerujące mononukleozę zakaźną (gorączka, bóle gardła, powiększenie węzłów chłonnych, powiększenie śledziony, zmęczenie). Ocena stanu immunologicznego u kobiet w ciąży z objawami grypopodobnymi lub nietypowymi objawami infekcyjnymi. Rozpoznanie przyczyn ostrego zespołu neuropsychiatrycznego (PANS/PANDAS) lub nasilenia objawów zaburzeń neurorozwojowych, w których zakażenie EBV może pełnić rolę czynnika wyzwalającego.
Monitorowanie przebiegu leczenia antywirusowego lub immunomodulującego. Metoda Próbka surowicy pobranej z krwi żylnej poddawana jest testowi immunoenzymatycznemu (ELISA) lub immunofluorescencji, które wykrywają specyficzne przeciwciała IgM przeciw VCA. Testy te charakteryzują się wysoką czułością i swoistością, a wyniki podaje się jako dodatnie, ujemne lub nieokreślone.
Przygotowanie pacjenta Nie wymaga się 12‑godzinnego postu; pacjent może spożywać posiłki i płyny przed pobraniem krwi. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania dużych dawek suplementów żelaza lub witaminy C w dniu pobrania, aby nie zakłócić jakości próbki. W przypadku niedawnego podania immunoglobulin lub terapii przeciwciałami monoklonalnymi, badanie może dawać fałszywie dodatnie wyniki – zaleca się odczekanie co najmniej 4 tygodni.
Próbka powinna być pobrana do probówki z antykoagulantem (np. EDTA) i po odwirowaniu uzyskać surowicę, którą należy przechowywać w temperaturze 2‑8 °C i dostarczyć do laboratorium w ciągu 24 h. Interpretacja wyników IgM VCA dodatnie – wskazuje na świeżą lub trwającą infekcję EBV (zwykle w pierwszych 2‑4 tygodniach od wystąpienia objawów). IgM VCA ujemne, IgG VCA dodatnie – świadczy o przebytej infekcji lub o stanie immunologicznym po przebytej chorobie.
IgM VCA ujemne, IgG VCA ujemne – brak dowodów na zakażenie EBV; w razie podejrzenia można powtórzyć badanie po 2‑3 tygodniach. W razie niejednoznacznych wyników zaleca się dodatkowe oznaczenie przeciwciał przeciw antygenowi jądrowemu EBV (EBNA) oraz testy molekularne (PCR) w celu potwierdzenia lub wykluczenia aktywnej infekcji.