Cel badania Badanie ELISpot (Enzyme‑Linked ImmunoSpot) wykrywa i ilościowo ocenia komórkową odpowiedź immunologiczną na wirusa Epsteina‑Barr (EBV). Analiza koncentruje się na antygenowo swoistych limfocytach T, które wydzielają interferon‑γ po ponownym zetknięciu z antygenami EBV, co świadczy o bieżącej aktywności wirusa w organizmie. Wskazania kliniczne Potwierdzenie lub wykluczenie aktywnej infekcji EBV przy podejrzeniu mononukleozy zakaźnej (ICD‑10 B27, B27.0).
Ocena stanu immunologicznego u pacjentów z przewlekłym zakażeniem EBV, w tym przy zaburzeniach neurorozwojowych, takich jak autyzm (ASD), gdzie EBV może nasilać procesy zapalne mózgu. Monitorowanie odpowiedzi immunologicznej po przeszczepie szpiku kostnego lub w terapii immunosupresyjnej. Diagnostyka różnicowa w przypadkach podejrzenia innych wirusowych chorób zakaźnych (np. CMV, HHV‑6) przy użyciu panelu wieloantygenowego.
Metoda Do testu pobiera się 5 ml krwi żylnej antykoagulowanej w probówce CPDA. Po odwirowaniu uzyskuje się warstwę mononuklearną (PBMC), która jest inkubowana na specjalnych płytkach pokrytych antygenami EBV (np. Aktywowane limfocyty T wydzielają interferon‑γ, który zostaje wychwycony przez przeciwciała sprzężone z enzymem. Po dodaniu podłoża enzymatycznego powstają widoczne plamki, które są liczone automatycznie – ich liczba odzwierciedla częstotliwość reaktywnych komórek T.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi pacjent powinien: Unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu w ciągu 24 h. Nie przyjmować leków immunosupresyjnych lub sterydowych w ciągu 48 h, o ile nie jest to niezbędne klinicznie. Być na czczo lub po lekkim posiłku – nie ma wymogu długotrwałego głodzenia. Zgłosić wszystkie aktualne infekcje, szczepienia oraz przyjmowane suplementy.
Interpretacja wyników Liczba plamek na 10⁶ komórek PBMC jest interpretowana w następujący sposób: 0‑5 plamek – brak wykrywalnej odpowiedzi komórkowej, co może wskazywać na brak aktywnej infekcji lub na stan immunosupresji. 6‑20 plamek – niska, ale obecna odpowiedź – typowa dla wczesnej fazy zakażenia lub przeszłej ekspozycji. >20 plamek – podwyższona odpowiedź, sugerująca aktywną replikację EBV lub ponowne zakażenie.
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych podwyższona aktywność komórek T przeciw EBV może być elementem mechanizmu neurozapalnego, dlatego wynik należy interpretować razem z innymi badaniami (np. cytokiny w surowicy, badania neuroobrazowe). Ograniczenia i uwagi Test nie różnicuje pomiędzy poszczególnymi szczepami EBV i nie określa stopnia wirusowego obciążenia w tkankach.