Cel badania Pomiar całkowitego dwutlenku (CO2) w surowicy, wyrażany jako stężenie jonów wodorowęglanowych (HCO₃⁻), służy do oceny równowagi kwasowo‑zasadowej organizmu oraz funkcjonowania kluczowych układów regulujących tę równowagę – układu oddechowego i nerek. Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie kwasicy lub zasadowicy metabolicznej. przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) czy niewydolności oddechowej.
Kontrola postępu chorób nerek, w tym przewlekłej niewydolności nerek. Śledzenie wpływu leków modyfikujących równowagę kwasowo‑zasadową (diuretyki, inhibitory ACE, suplementy sodu). W kontekście zaburzeń neurorozwojowych – pomoc w wykryciu nieprawidłowości metabolicznych, które mogą oddziaływać na funkcje neurologiczne i zachowanie. Uzupełniająca ocena przy badaniach gazometrii krwi (pH, pCO₂, PO₂) w celu pełnej analizy kwasowo‑zasadowej.
Materiał biologiczny Surowica lub osocze pobrane z krwi pełnej (żółta probówka). Do pobrania można użyć heparyny lub pozostawić próbkę bez antykoagulantu – oba podejścia są akceptowane. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnej diety ani postu. Zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia alkoholu na 24 h przed pobraniem krwi. Pacjenci przyjmujący leki wpływające na równowagę kwasowo‑zasadową (np.
diuretyki, leki sodowe, inhibitory ACE) powinni poinformować laboratorium o ich stosowaniu. Metoda Stężenie dwuwęglanów najczęściej oznacza się metodą enzymatyczną, w której dwuwęglanowa dehydrogenaza katalizuje reakcję przekształcającą HCO₃⁻ w CO₂ przy jednoczesnym zużyciu NADH – zmiana absorbancji jest proporcjonalna do stężenia. Alternatywnie stosuje się elektrody jonoselektywne CO₂, które mierzą aktywność jonową w próbce. Wynik podaje się w milimolach na litr (mmol/L).
Interpretacja wyników Zakres prawidłowy: 22‑29 mmol/L (wartości referencyjne mogą się nieco różnić w zależności od laboratorium, wieku pacjenta oraz stanu fizjologicznego, np. Wartość poniżej normy wskazuje na kwasicę metaboliczną (np. kwasica mleczanowa, kwasica ketonowa) lub na hiperwentylację (zwiększona utrata CO₂). Wartość powyżej normy sugeruje zasadowicę metaboliczną (np. w wyniku utraty kwasów żołądkowych) lub hipowentylację (zatrzymanie CO₂).
Interpretację należy zawsze powiązać z innymi parametrami gazometrii (pH, pCO₂, PO₂) oraz z kliniką pacjenta. Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych U osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, nieprawidłowa równowaga kwasowo‑zasadowa może wpływać na funkcjonowanie mitochondriów, syntezę neuroprzekaźników oraz pobudliwość neuronalną. Chroniczna kwasica metaboliczna może nasilać objawy behawioralne, pogarszać koncentrację i zwiększać zmęczenie.