Cel badania Test AP50 – alternatywna droga dopełniacza ocenia funkcjonalną aktywność układu dopełniacza w alternatywnej ścieżce. Wynik odzwierciedla zdolność surowicy do lizy czerwonych krwinek w warunkach, w których aktywowany jest wyłącznie szlak alternatywny. Wskazania kliniczne Diagnostyka pierwotnych niedoborów składników dopełniacza (np. Ocena nadaktywności układu dopełniacza w chorobach autoimmunologicznych (np. toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie naczyń).
Badanie przy przewlekłych zakażeniach, zwłaszcza bakteryjnych i grzybiczych, gdzie dysregulacja dopełniacza może wpływać na przebieg choroby. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym ASD i PANS/PANDAS, gdzie obserwuje się nieprawidłowości immunologiczne i potencjalne zaburzenia funkcji dopełniacza. Materiał biologiczny Do badania wymagana jest krew żylna pobrana w probówce bez dodatku antykoagulantu, a następnie po odwirowaniu – surowica.
Próbka powinna być świeża (maksymalnie 4 h od pobrania) i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C. Metoda Procedura opiera się na klasycznym teście hemolitycznym: Surowicę miesza się z wrażliwymi na lizy czerwonymi krwinkami (zwykle owczymi) w obecności buforu hamującego klasyczną i lekturynową drogę dopełniacza. Po inkubacji w 37 °C obserwuje się stopień hemolizy, który jest proporcjonalny do aktywności alternatywnej drogi.
Wynik wyrażany jest w jednostkach % hemolizy względem kontroli dodatniej (100 %). Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagane specjalne przygotowanie dietetyczne. Należy jednak unikać: Stosowania leków immunosupresyjnych i sterydowych w ciągu 48 h, jeśli to możliwe. Aktywnego zakażenia lub ostrej gorączki, które mogą tymczasowo podnieść poziom aktywności dopełniacza.
Interpretacja wyników Typowe przedziały referencyjne (dla zdrowych dorosłych): ≥70 % – prawidłowa aktywność alternatywnej drogi. 30‑69 % – obniżona, może wskazywać na częściowy niedobór lub czynnik hamujący. – znaczne obniżenie, sugeruje poważny niedobór składników dopełniacza lub obecność inhibitorów. Wartości powyżej 100 % mogą świadczyć o nadaktywności, co obserwuje się w niektórych chorobach autoimmunologicznych.
Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych Coraz więcej badań wskazuje na związek pomiędzy dysfunkcją układu dopełniacza a zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem oraz zespołami PANS/PANDAS. Ocena AP50 może pomóc: Wykryć ukryte niedobory dopełniacza, które mogą wpływać na neuroinflamację. Ocenić potencjalny udział układu immunologicznego w patogenezie objawów behawioralnych.