Cel badania Analiza stężenia białka C1q w surowicy pozwala na ocenę funkcjonowania klasycznej ścieżki układu dopełniacza. C1q jest pierwszym elementem kompleksu C1 (C1q, C1r, C1s), który po związaniu z kompleksami antygen‑przeciwciało uruchamia kaskadę enzymatyczną prowadzącą do opsonizacji, chemotaksji i lizy patogenów.
Wskazania kliniczne Rozpoznanie i monitorowanie chorób autoimmunologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty układowy (SLE), zapalenie naczyń, reumatoidalne zapalenie stawów. Ocena podejrzenia pierwotnego lub wtórnego niedoboru C1q, co może objawiać się nawracającymi infekcjami bakteryjnymi (np. Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae).
Badanie aktywacji dopełniacza w kontekście zaburzeń neuroimmunologicznych, w tym zaburzeń neurorozwojowych takich jak autyzm (ASD), gdzie nieprawidłowa regulacja szlaku dopełniacza wiązana jest z procesami zapalnymi mózgu i nieprawidłowym przycinaniem synaps. Kontrola skuteczności terapii immunosupresyjnej lub immunomodulującej.
Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania wykorzystuje się krew pobraną do probówki bez antykoagulantu (dla uzyskania surowicy) lub z minimalnym antykoagulantem (EDTA) w przypadku płynnej osocza. Próbkę należy odwirować w ciągu 30‑60 min od pobrania, a uzyskany płyn przechowywać w temperaturze 2‑8 °C, jeżeli analiza nie zostanie wykonana od razu, lub zamrozić w –20 °C przy dłuższym przechowywaniu.
Nie wymaga specjalnych przygotowań dietetycznych, ale zaleca się pobranie w stanie stabilnym, bez ostrej infekcji. Metoda Stężenie C1q oznacza się najczęściej metodą immunoenzymatyczną ELISA lub immunoturbidymetrii, wykorzystującą monoklonalne przeciwciała skierowane przeciwko ludzkiemu C1q. Test charakteryzuje się wysoką czułością (dolna granica wykrywalności ~5 µg/mL) oraz specyficznością, a wyniki podaje się w mg/L lub µg/mL.
Interpretacja wyników Zakres referencyjny podany przez laboratorium zazwyczaj wynosi 70‑180 mg/L, jednak może się różnić w zależności od zastosowanej metody. Obniżone stężenie C1q – sugeruje wrodzony lub nabyty niedobór C1q, zwiększone ryzyko infekcji bakteryjnych, a także może być markerem niektórych postaci SLE.