Cel badania Określenie stężenia długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (LCFA) w surowicy krwi, w tym nasyconych, jednonienasyconych oraz wielonienasyconych (kwasy omega‑3 i omega‑6). Analiza pozwala ocenić stan odżywienia lipidowego, równowagę pro‑ i przeciwzapalną oraz dostępność substratów niezbędnych do syntezy mieliny i neuroprzekaźników. Wskazania kliniczne Ocena niedoborów lub nadmiaru kwasów tłuszczowych w diecie (np.
niskie spożycie ryb, nadmierne spożycie tłuszczów trans). Rozpoznanie i monitorowanie zaburzeń metabolizmu lipidów, takich jak hiperlipidemia, hipolipidemia, choroby wrodzone (np. deficyt dehydrogenazy 3‑hydroksyacylo-CoA). Ocena ryzyka chorób sercowo‑naczyniowych i stanów zapalnych. Badanie pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, ADHD, PANS/PANDAS), gdzie deficyt DHA i EPA może wpływać na rozwój i funkcjonowanie mózgu.
Monitorowanie terapii suplementacyjnej kwasami omega‑3 (EPA, DHA) oraz wpływu diety bogatej w nienasycone kwasy tłuszczowe. Ocena stanu odżywienia przed zabiegami chirurgicznymi lub w chorobach przewlekłych (np. choroby wątroby, niewydolność nerek). Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem próbki należy: Powstrzymać się od jedzenia i picia (z wyjątkiem wody) przez co najmniej 12 godzin – test na czczo.
Unikać suplementów zawierających kwasy omega‑3 (olej rybny, algowy) oraz wysokotłuszczowych posiłków przez minimum 2 tygodnie. Nie spożywać alkoholu oraz kofeiny w dniu pobrania. Zgłosić lekarzowi przyjmowane leki, które mogą wpływać na metabolizm lipidów (np. Materiał biologiczny Jednorazowa próbka krwi żylnej pobrana do probówki bez dodatku antykoagulantu, po której uzyskuje się surowicę.
Metoda Analiza przeprowadzana jest metodą chromatografii gazowej z detektorem masowym (GC‑MS) lub płynnej chromatografii wysokosprawnej (HPLC) po ekstrakcji lipidów metodą Folch’a. Wyniki podaje się jako procenty całkowitej masy tłuszczów lub w jednostkach µg/ml. Interpretacja wyników Typowe zakresy referencyjne (wartości mogą się różnić w zależności od laboratorium): Kwasy nasycone (SFA): 20‑30 % całkowitej masy tłuszczów. Jednonienasycone (MUFA): 30‑45 %.
Kwasy wielonienasycone omega‑6 (LA, AA): 15‑25 %. Kwasy wielonienasycone omega‑3 (ALA, EPA, DHA): 0,5‑2,0 % (DHA ≥ 0,3 % i EPA ≥ 0,2 % uznaje się za optymalne). Obniżony poziom DHA i EPA może wskazywać na: niedostateczne spożycie kwasów omega‑3 w diecie, zaburzenia wchłaniania tłuszczów (np. choroby żółciowych, celiakia), zwiększoną konsumpcję kwasów omega‑6, co prowadzi do pro‑zapalnego stanu.