Cel badania Test ma na celu precyzyjne określenie liczby kopii genów SMN1 i SMN2 w materiale genetycznym pacjenta przy użyciu techniki Multiplex Ligation‑dependent Probe Amplification (MLPA). Wynik pozwala na potwierdzenie rozpoznania rdzeniowego zaniku mięśni (SMA, ICD‑10: SMA‑12) oraz oszacowanie prognozy klinicznej, ponieważ liczba kopii SMN2 koreluje z łagodnością objawów. Wskazania kliniczne Obserwowane lub podejrzewane objawy SMA u noworodka, niemowlęcia lub dziecka (np.
słabo rozwinięte odruchy, hipotonia, trudności w osiąganiu kolejnych kamieni milowych). Historia rodzinna SMA – badanie nosicielstwa u rodziców, rodzeństwa oraz dalszych krewnych. Planowanie rodziny – profilaktyczne badanie nosicielstwa w parach planujących ciążę. Ocena kwalifikacji do terapii genowych i anty‑senso‑RNA (nusinersen, onasemnogene abeparvovec, risdiplam), które wymagają znajomości statusu genetycznego.
Rozpoznanie współistniejących zaburzeń neurorozwojowych, w tym spektrum autyzmu, gdy występują nieadekwatne opóźnienia motoryczne. Monitoring efektów terapeutycznych w długoterminowej opiece nad pacjentem z SMA. Materiał biologiczny Krew pełna pobrana do probówki z antykoagulantem KEDTA (2‑5 ml). Z próbki izoluje się DNA o wysokiej czystości i integralności, które jest niezbędne do prawidłowego przebiegu MLPA.
Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnych przygotowań – nie jest konieczna głodówka ani odstawienie leków. Należy jedynie zapewnić pobranie krwi z nieuszkodzonego naczynia, aby uniknąć hemolizy, która mogłaby obniżyć jakość izolowanego DNA. Metoda MLPA to metoda oparta na hybrydyzacji sond specyficznych dla eksonów genów SMN1 i SMN2. Sondy są ligowane do docelowych fragmentów DNA, a następnie poddawane amplifikacji w reakcji PCR.
Uzyskane produkty różnią się długością w zależności od liczby kopii genów i są rozdzielane przy pomocy elektroforezy kapilarnej lub analizy fragmentów, co umożliwia dokładne wyliczenie liczby kopii każdego z genów. Ograniczenia metody MLPA wykrywa jedynie zmiany w liczbie kopii (delecje/dupikacje). Nie identyfikuje punktowych mutacji w genie SMN1, które mogą wymagać sekwencjonowania Sanger lub NGS.
W przypadku obecności jednej kopii SMN1 konieczna jest dodatkowa analiza w kierunku małych mutacji, aby wykluczyć mutacje niepodejrzane przez MLPA. Interpretacja wyników Interpretacja opiera się na liczbie zidentyfikowanych kopii: SMN1 – 0 kopii: klasyczna postać SMA (typ I‑III), wymaga natychmiastowej interwencji terapeutycznej; 1 kopia: nosicielstwo (asymptomatyczne), podwyższone ryzyko potomstwa z SMA; 2 kopie: brak ryzyka rozwoju SMA.