Cel badania Analiza mutacji Leiden w genie F5 (c.1601G>A, p.Arg534Gln) ma na celu wykrycie dziedzicznej predyspozycji do hiperkoagulacji, czyli zwiększonego ryzyka zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej oraz powikłań zakrzepowo‑zatorowych. Badanie jest szczególnie istotne w ocenie ryzyka u pacjentów z chorobami współistniejącymi, w tym u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi takimi jak autyzm (ASD) czy PANS/PANDAS.
Wskazania kliniczne Nawracające zakrzepy żylne lub pierwsze zdarzenie zakrzepowe w młodym wieku (dzieci, młodzież, dorośli poniżej 50 lat). Rodzinny wywiad zakrzepicy, udaru mózgu lub niepłodności związanej z zaburzeniami krzepnięcia. Planowane zabiegi chirurgiczne, ortopedyczne, położnicze lub podanie terapii hormonalnej (np. antykoncepcja, terapia zastępcza). Przewlekłe unieruchomienie, długotrwała hospitalizacja lub intensywna rehabilitacja.
Choroby autoimmunologiczne i zapalne (np. PANS/PANDAS), które mogą nasilać procesy zakrzepowe. Zaburzenia neurorozwojowe, w tym ASD, u których obserwuje się podwyższoną częstość mutacji trombofilnych. Rozpoznanie zespołu oporności na aktywowany białko C (APC‑R) lub potrzeba wykluczenia dodatkowych czynników ryzyka przed długotrwałą antykoagulacją. Materiał biologiczny Krew pełna pobrana z żyły obwodowej – 2,5 – 5 ml w probówce z antykoagulantem EDTA.
Metoda Badanie przeprowadza się przy użyciu technik molekularnych opartych na amplifikacji łańcuchowej polimerazy (PCR) oraz detekcji allelicznej: Izolacja DNA genomicznego z leukocytów krwi pełnej. Amplifikacja fragmentu genu F5 obejmującego pozycję c.1601. Detekcja zamiany G→A przy użyciu jednej z metod: PCR‑RFLP (restrykcyjna analiza fragmentów), Test TaqMan (real‑time PCR z sondą hydrolizacyjną), Sekwencjonowanie metodą Sanger’a w celu potwierdzenia wyniku.
Kontrola jakości amplikonu (kontrola wielkości produktu, brak zanieczyszczeń) oraz walidacja wyniku przez powtórzenie analizy w przypadku niejednoznacznych wyników. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania. Zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego w dniu pobrania oraz poinformowanie lekarza o przyjmowanych lekach przeciwzakrzepowych, które mogą wpływać na jakość izolowanego DNA.
Interpretacja wyników Wild‑type (brak mutacji) – nie wykryto zmiany Leiden; ryzyko zakrzepicy nie jest podwyższone w związku z tą konkretną mutacją. Heterozygotyczna mutacja Leiden – jedna kopia genu F5 nosi mutację; ryzyko zakrzepicy wzrasta około 5‑7‑krotnie w porównaniu z populacją ogólną. Wymaga oceny dodatkowych czynników ryzyka (np. wiek, płeć, terapia hormonalna, inne mutacje).