Cel badaniaBadanie ma na celu identyfikację patogennych wariantów w genie CFTR (cystic fibrosis transmembrane conductance regulator), które są przyczyną mukowiscydozy. Dzięki wykryciu jednej lub dwóch mutacji możliwe jest określenie, czy dana osoba jest nosicielem, czy też spełnia kryteria diagnostyczne choroby, a także oszacowanie ryzyka przeniesienia mutacji na potomstwo.
Wskazania kliniczne Osoby, które mają w rodzinie potwierdzoną mukowiscydozę (rodzice, rodzeństwo, kuzynostwo). Planowanie ciąży – ocena prawdopodobieństwa, że dziecko odziedziczy dwie mutacje chorobowe. Pacjenci z niejasnymi objawami oddechowymi lub trzustkowymi (przewlekłe zapalenie oskrzeli, nawracające infekcje dróg oddechowych, niewydolność trzustkowa) w celu wykluczenia mukowiscydozy.
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu, gdy współistnieją objawy pulmonologiczne lub zaburzenia trawienia, które mogą wpływać na rozwój neurologiczny. Materiał biologiczny Krew pełna – 2 ml pobrane do probówki z EDTA. Alternatywnie: wymaz z jamy ustnej (buccal swab) – 2‑3 wymazki, które zapewniają wystarczającą ilość komórek nabłonkowych do izolacji DNA. Metoda Izolacja DNA z pobranego materiału biologicznego przy użyciu standardowych metod ekstrakcji.
Detekcja mutacji realizowana jednym z następujących podejść: Multiplex PCR z późniejszą sekwencją Sanger, skierowaną na najczęstsze zmiany (ΔF508, G542X, N1303K, R117H, 621+1G>T). Next‑Generation Sequencing (NGS) – pełne sekcjonowanie wszystkich egzotów CFTR, co pozwala na wykrycie ponad 2000 opisanych wariantów, w tym rzadkich i nowych mutacji.
Testy hybrydyzacyjne (allelotyping) z sondami specyficznymi dla najczęściej spotykanych mutacji, stosowane jako szybka metoda przesiewowa. Przygotowanie pacjentaNie wymaga specjalnych przygotowań – nie jest potrzebny post przed pobraniem próbki. W przypadku pobrania krwi zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia alkoholu w ciągu 24 h przed wizytą, aby nie wpływać na jakość krwi.
Interpretacja wyników Negatywny (brak wykrytych mutacji patogennych) – obniżone ryzyko rozwoju mukowiscydozy; nie wyklucza jednak obecności rzadkich wariantów nieobjętych panelem. Nosiciel (jedna patogenna mutacja) – osoba jest nosicielem; ryzyko urodzenia dziecka z mukowiscydozą wynosi 25 % jeśli partner jest również nosicielem.