Cel badania Badanie ma na celu identyfikację dwóch najczęściej występujących delecji w genie PALB2 – c.172_175del oraz c.509_510del – które w populacji środkowoeuropejskiej są silnie skorelowane ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nowotworów piersi, trzustki, jajnika i innych nowotworów dziedzicznych. Znaczenie kliniczne Określenie predyspozycji genetycznych u osób z rodzinną historią nowotworów piersi, trzustki lub jajnika, zwłaszcza gdy zachorowania wystąpiły przed 50.
Wsparcie diagnostyczne w podejrzeniu zespołów nowotworowych o podłożu genetycznym, w których mutacje PALB2 mogą odgrywać kluczową rolę. Ocena ryzyka wtórnych nowotworów u pacjentów już leczonych na raka piersi, trzustki lub jajnika. U osób z autyzmem (ASD) i ich rodzin, gdzie obserwuje się podwyższoną częstość występowania niektórych nowotworów dziedzicznych, test umożliwia kompleksową ocenę ryzyka.
Materiał biologiczny Krew pełna pobrana do probówki z antykoagulantem EDTA – 5 ml. Alternatywnie: wymaz z jamy ustnej (DNA z komórek nabłonkowych) – 2 ml płynu transportowego. Metoda Analiza przeprowadzana jest przy użyciu jednej z dwóch technologii: PCR‑sequencing (Sanger) – specyficzne startery amplifikują eksony obejmujące regiony c.172_175del oraz c.509_510del, a następnie sekwencjonowanie potwierdza obecność lub brak delecji.
NGS (Next‑Generation Sequencing) – biblioteka DNA jest przygotowywana, a następnie sekwencjonowana na platformie NGS, co umożliwia równoczesne wykrycie obu delecji z wysoką czułością. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnych zaleceń dietetycznych. Próbkę krwi pobiera się po 10‑minutowym odpoczynku w pozycji siedzącej. W przypadku wymazu z jamy ustnej pacjent nie powinien jeść, pić ani żuć gumy co najmniej 30 min przed pobraniem materiału.
Interpretacja wyników Negatywny (brak delecji) – nie stwierdzono mutacji c.172_175del ani c.509_510del; ryzyko nowotworowe związane z PALB2 nie jest podwyższone względem populacji ogólnej. Pozytywny (obecność jednej lub obu delecji) – wykryto jedną lub obie mutacje; pacjent ma istotnie zwiększone ryzyko nowotworów piersi, trzustki i jajnika oraz może wymagać intensywniejszej profilaktyki, w tym częstszych badań obrazowych i konsultacji genetycznej.
Wariant o niejasnym znaczeniu klinicznym – zmiana genetyczna nie została jednoznacznie sklasyfikowana; zaleca się dalszą ocenę na podstawie wywiadu rodzinnego i ewentualne dodatkowe testy. Rekomendowane postępowanie po otrzymaniu wyniku Pozytywny wynik – skierowanie do lekarza genetyka oraz onkologa w celu omówienia ryzyka, rozważenia strategii prewencyjnych (np. mammografia, MRI piersi, badania markerów nowotworowych) oraz ewentualnego testu rodzeństwa.