Cel badania Badanie ma na celu identyfikację najczęstszej mutacji p.Phe508del oraz szerokiego spektrum ponad 80 dodatkowych mutacji zlokalizowanych w eksonie 11 genu CFTR. Wynik pozwala na potwierdzenie rozpoznania mukowiscydozy (CF) oraz innych schorzeń związanych z dysfunkcją białka CFTR, określanych jako CFTR‑related disorders. Zakres mutacji Mutacja p.Phe508del (c.1521_1523delCTT) – najczęstsza przyczyniająca się do klasycznej postaci CF.
Ponad 80 znanych wariantów patogennych, prawdopodobnie patogennych oraz VUS (variant of uncertain significance) zlokalizowanych w eksonie 11. Możliwość rozszerzenia panelu o dodatkowe eksony przy wskazaniu klinicznym. Wskazania kliniczne Podejrzenie mukowiscydozy u noworodków, dzieci, młodzieży i dorosłych. Rodzinny wywiad sugerujący nosicielstwo lub wystąpienie CFTR‑related disorders (np. niepłodność męska, przewlekłe zapalenie zatok, przewlekła niewydolność trzustkowa).
Ocena przyczyn nawracających infekcji układu oddechowego, przewlekłych biegunek, niewyjaśnionej utraty wagi lub zaburzeń wchłaniania. Programy przesiewowe noworodkowe oraz testy prenatalne w przypadku wysokiego ryzyka. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym ASD, w celu wykluczenia lub potwierdzenia współistniejących nieprawidłowości metabolicznych wpływających na oś jelitowo‑mózgową. Materiał biologiczny Krew pełna pobrana do probówki z antykoagulantem KED (EDTA).
Wymaz z jamy ustnej (buccal swab) – alternatywa, gdy pobranie krwi jest niemożliwe. Suchy krwisty filtr (DBS) – opcja w programach przesiewowych noworodków. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga się specjalnych restrykcji dietetycznych ani postu. Próbka krwi powinna być pobrana w warunkach aseptycznych. W przypadku wymazu z jamy ustnej pacjent powinien wypłukać usta wodą i unikać pasty do zębów lub płynów zawierających barwniki na co najmniej 30 min przed pobraniem.
Metoda Procedura obejmuje następujące etapy: Izolację wysokiej jakości DNA z wybranego materiału biologicznego. Amplifikację docelowych fragmentów eksonu 11 metodą reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR) z primerami specyficznymi dla regionu mutacji. Wykrycie mutacji przy użyciu jednej z dwóch technik: Sequencjonowanie następnej generacji (NGS) – umożliwia jednoczesną analizę wszystkich wskazanych wariantów oraz ocenę ich częstości.
Allele‑specific PCR (AS‑PCR) – szybka metoda skierowana na p.Phe508del i wybrane mutacje o wysokiej częstości. Bioinformatyczną analizę danych, w której sekwencje są porównywane z bazą odniesienia (np. ClinVar, CFTR2) i klasyfikowane zgodnie z wytycznymi ACMG/AMP. Walidację wykrytych wariantów przy użyciu kontroli wewnętrznych i, w razie potrzeby, potwierdzenie metodą Sanger.