Cel badania Analiza całej sekwencji kodującej genu PSEN1 (Presenilin‑1) ma na celu identyfikację patogennych wariantów genetycznych, które są przyczyną dziedzicznej, wczesnok onsetowej postaci choroby Alzheimera (kod ICD: ALZ‑1). Wynik umożliwia potwierdzenie klinicznego rozpoznania, wykluczenie innych przyczyn demencji oraz wykrycie nosicieli mutacji w rodzinie.
Wskazania kliniczne Wczesne objawy zaburzeń poznawczych (zwykle w wieku 45‑65 lat) z podejrzeniem choroby Alzheimera. Obecność w rodzinie co najmniej jednego pierwszego stopnia krewnych z udokumentowaną wczesną postacią Alzheimera. Trudności w uczeniu się, zmiany zachowania lub inne objawy neurodegeneracyjne, które nie mają wyraźnej etiologii. Planowanie interwencji prewencyjnej, udział w badaniach klinicznych lub w programach monitorowania ryzyka genetycznego.
Osoby z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD), u których obserwuje się pogorszenie funkcji poznawczych lub istnieje silne obciążenie rodzinne chorobą Alzheimera. Materiał biologiczny DNA izolowane z 5 ml krwi pełnej pobranej do probówki z EDTA. Alternatywnie – materiał z komórek nabłonka ślinowego lub wymazu z jamy ustnej, gdy pobranie krwi jest niemożliwe lub niewskazane.
Metoda Do sekwencjonowania wykorzystuje się jedną z dwóch sprawdzonych technologii: Sequencjonowanie metodą Sangera – tradycyjna technika, stosowana głównie do potwierdzania pojedynczych wariantów o znanej pozycji. Next‑Generation Sequencing (NGS) – panele genetyczne obejmujące cały ekson PSEN1 oraz dodatkowe geny związane z wczesnym Alzheimerem (np. APP, PSEN2), zapewniające wysoką czułość i możliwość jednoczesnej analizy wielu locusów.
Po uzyskaniu odczytów bioinformatycznie analizuje się je pod kątem znanych patogennych mutacji oraz nowych wariantów nieopisanych w bazach (ClinVar, HGMD). Niejasne zmiany klasyfikuje się jako VUS i poddaje dalszej ocenie (analiza rodzinna, testy funkcjonalne). Przygotowanie pacjenta Nie wymaga głodówki ani specjalnych diet. Unikać intensywnego wysiłku fizycznego w ciągu 24 h przed pobraniem krwi. W dniu pobrania nie przyjmować leków przeciwzakrzepowych (np.
warfaryna) jeżeli istnieje ryzyko komplikacji przy nakłuwaniu. Przy pobraniu materiału z jamy ustnej – przed próbą nie myć zębów ani nie używać płynów do płukania ust zawierających alkohol. Interpretacja wyników Raport może zawierać jedną z następujących klasyfikacji: Mutacja patogenna PSEN1 – potwierdza dziedziczną postać Alzheimera; wskazane jest skierowanie do poradni genetycznej oraz badanie krewnych.