Cel badania Analiza całej sekwencji kodującej genu CDKN2A ma na celu identyfikację patogennych wariantów genetycznych, które predysponują do dziedzicznego czerniaka skóry oraz raka trzustki. Gen CDKN2A pełni funkcję supresora nowotworów, kodując białka p16INK4a i p14ARF, które regulują cykl komórkowy oraz szlak p53. Wskazania kliniczne Występowanie co najmniej dwóch przypadków czerniaka w pierwszym lub drugim stopniu pokrewieństwa lub historia rodzinna raka trzustki.
Wczesny początek czerniaka (przed 40. rokiem życia) bez wyraźnych czynników środowiskowych. Wielokrotne nowotwory skórne u jednej osoby. Obciążenie rodzinne podejrzeniem zespołu nowotworowego o podłożu genetycznym. Planowanie programów przesiewowych i profilaktycznych u osób z podwyższonym ryzykiem. Potrzeba wyjaśnienia niejasnych wyników badań genetycznych w kontekście zaburzeń neurorozwojowych (np.
Materiał biologiczny Krew pełna pobrana do probówki z antykoagulantem EDTA (ok. 5 ml) – najczęściej wykorzystywany materiał. Alternatywnie: wymaz z jamy ustnej (buccal swab) w sytuacji, gdy pobranie krwi jest niemożliwe. Metoda Badanie realizowane jest przy użyciu technologii sekwencjonowania następnej generacji (NGS). Etapy procedury obejmują: Izolację DNA wysokiej czystości i integralności. Amplifikację wszystkich eksonów CDKN2A oraz ich sąsiadujących regionów intronowych.
Sequencję w pełnym zakresie kodującym, co umożliwia wykrycie: mutacji punktowych (substitucje, zamiany) małych insercji i delecji dużych delecji lub duplikacji (CNV) przy użyciu dedykowanego oprogramowania analitycznego. Bioinformatyczną analizę wariantów zgodnie z wytycznymi ACMG/AMP, w tym klasyfikację według pięciu kategorii ryzyka. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania – nie jest potrzebny post ani odstawienie leków.
Pacjent powinien jednak poinformować lekarza o przyjmowaniu suplementów żelaza lub innych substancji mogących obniżać jakość izolacji DNA. Interpretacja wyniku Wariant patogenny lub prawdopodobnie patogenny – znacznie podwyższone ryzyko czerniaka i/lub raka trzustki. Zaleca się regularne kontrole dermatologiczne, dermatoskopię oraz programy przesiewowe trzustki (MRI, USG endoskopowe, testy markerów).
Wariant o niejasnym znaczeniu (VUS) – niepewny wpływ na ryzyko nowotworowe; wskazane jest dalsze badanie rodziny, konsultacja genetyczna oraz monitorowanie kliniczne. Wynik negatywny (brak patogennych zmian) – nie wyklucza podwyższonego ryzyka, szczególnie przy silnym wywiadzie rodzinnym; decyzje kliniczne powinny uwzględniać całościowy obraz kliniczny i rodzinny.