Cel badania Badanie ma na celu wykrycie najczęściej występującej mutacji patogennej p.(His1069Gln) (c.3207C>A) oraz dodatkowych zmian w eksonie 14 genu ATP7B. Mutacje w tym genie prowadzą do zaburzeń transportu miedzi, co jest podstawą choroby Wilsona – autosomalnie recesywnego zaburzenia metabolizmu miedzi.
Wskazania kliniczne Obecność objawów sugerujących chorobę Wilsona, takich jak: zaburzenia ruchowe (dystonia, drżenia), objawy neuropsychiatryczne, niewydolność wątroby, żółtaczka, kamienie nerkowe lub zmiany w obrazie mózgu. Potwierdzenie diagnozy po wykryciu obniżonego poziomu ceruloplazmy lub zwiększonego wydalania miedzi w moczu (test 24‑godzinny). Badanie przesiewowe u krewnych pierwszego stopnia osób z udokumentowaną chorobą Wilsona w celu wykrycia nosicielstwa.
Rozpoznanie niejasnych zaburzeń neurorozwojowych u dzieci, w tym objawów przypominających spektrum autyzmu, które mogą wynikać z toksycznego nagromadzenia miedzi w ośrodkowym układzie nerwowym. Materiał biologiczny Jednorazowa próbka krwi pobrana do probówki z antykoagulantem EDTA (5‑10 ml). Z krwi izolowane jest DNA genomiczne, które poddawane jest amplifikacji i sekwencjonowaniu.
Metoda Analiza przeprowadzana jest przy użyciu jednej z dwóch technik: PCR‑Sanger – selektywne amplifikowanie eksonu 14 i sekwencjonowanie w celu wykrycia znanych wariantów. NGS (sekwencjonowanie następnej generacji) – ukierunkowany panel obejmujący cały ekson 14, co pozwala na jednoczesne wykrycie zarówno p.(His1069Gln), jak i rzadkich mutacji punktowych, insercji czy delecji. W obu przypadkach wynik jest klasyfikowany według wytycznych ACMG.
Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnych przygotowań – nie jest konieczne pozostawanie na czczo. Próbka krwi powinna być pobrana w warunkach aseptycznych i dostarczona do laboratorium w ciągu 48 h od pobrania, aby zapewnić integralność DNA. Interpretacja wyników Wariant p.(His1069Gln) w homozygotycznym lub złożonym stanie (z inną patogenną mutacją) – potwierdza rozpoznanie choroby Wilsona.
Obecność jednego patogennego wariantu (heterozygota) – wskazuje na nosicielstwo; zaleca się badanie genetyczne członków rodziny oraz monitorowanie parametrów miedziowych. Brak mutacji w eksonie 14 – nie wyklucza choroby, ponieważ mutacje mogą znajdować się w innych eksonach ATP7B; w takiej sytuacji wskazane jest pełne sekwencjonowanie całego genu.