Cel badania Test DHEA‑S (siarczan dehydroepiandrosteronu) służy do wyznaczenia stężenia tego androgenowego neurosteroidu w surowicy krwi. Pomiar pozwala określić wydolność warstwy siatecznej kory nadnerczy (zona reticularis) oraz zidentyfikować dysregulacje hormonalne, które mogą oddziaływać na metabolizm, układ immunologiczny i funkcje mózgu. Wskazania kliniczne diagnozowanie i kontrola chorób nadnerczy, m.in.
hiperplazji kory, niewydolności, guzów (gruczolak, rak); ustalanie przyczyn hirsutyzmu, trądziku, niepłodności oraz zespołu policystycznych jajników (PCOS) u kobiet; ocena przyczyn zaburzeń metabolicznych, takich jak insulinooporność, zespół metaboliczny czy otyłość; rozpoznawanie zespołów nadnerczowych, np.
Cushinga, nadnerczowo‑gonadalnego; monitorowanie terapii hormonalnej, w tym podawania glikokortykosteroidów, leków antyandrogenowych oraz hormonalnych środków antykoncepcyjnych; wsparcie w diagnostyce i monitorowaniu zaburzeń neurorozwojowych, stanów lękowo‑depresyjnych oraz objawów towarzyszących autyzmowi (ASD) i zespołom PANS/PANDAS; ocena funkcji osi podwzgórze‑przysadka‑nadnercza w kontekście stresu przewlekłego i zaburzeń immunologicznych.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do analizy pobiera się 5 ml krwi pełnej do probówki z antykoagulantem (najczęściej EDTA). Zaleca się pobranie próbki w godzinach porannych (7:00‑9:00), aby uwzględnić wyraźny rytm dobowy DHEA‑S. Pacjent powinien być na czczo co najmniej 8 h, unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz silnych stresorów w dniu pobrania. W przypadku przyjmowania leków hormonalnych lub suplementów DHEA, należy poinformować laboratorium.
Metoda pomiaru Stężenie DHEA‑S oznacza się najczęściej metodami immunologicznymi – ELISA lub testy chemiluminescencyjne – które zapewniają wysoką czułość (dolna granica wykrywalności Zakresy referencyjne i interpretacja wyników Normy różnią się w zależności od płci i wieku. Przykładowe przedziały: Kobiety 20‑29 lat: 80‑560 µg/dl (2,2‑15,5 µmol/L); Mężczyźni 20‑29 lat: 120‑560 µg/dl (3,3‑15,5 µmol/L); Po 50.
roku życia wartości stopniowo spadają, zwykle Wartości podwyższone mogą wskazywać na: przerost kory nadnerczy (hiperplazja zona reticularis); nowotwory nadnerczy (gruczolak, rak); zespół nadnerczowo‑gonadalny, hirsutyzm, PCOS; przewlekły stres, otyłość, insulinooporność; stosowanie suplementów DHEA lub leków zwiększających syntezę androgenów.