Cel badania Oznaczenie poziomu dehydroepiandrosteronu (DHEA) w surowicy krwi służy do oceny funkcjonowania kory nadnerczy oraz do określenia, czy nadmierna produkcja androgenów ma pochodzenie nadnerczowe, jajnikowe czy jądrowe. DHEA jest prekursorem zarówno androgenów, jak i estrogenów, a także pełni funkcję neurosteroidu wpływającego na układ nerwowy i immunologiczny.
Wskazania kliniczne Rozpoznanie wrodzonego przerostu kory nadnerczy (CAH) oraz innych deficytów enzymatycznych w szlaku syntezy steroidów. Ocena przyczyn hiperandrogenizmu, w tym zespołu policystycznych jajników (PCOS), guzów kory nadnerczy oraz nowotworów nadnerczy. Diagnostyka przedwczesnego dojrzewania płciowego u dzieci (przed 9 latem u chłopców, przed 8 latem u dziewcząt).
Badanie przy objawach wirylizacji u kobiet – obniżony ton głosu, trądzik, powiększenie łechtaczki, łysienie typu męskiego oraz hirsutyzm. Problemy reprodukcyjne: niepłodność, zaburzenia erekcji, obniżone libido, atrofia pochwy. Stany związane z niedoborem DHEA: cukrzyca typu 2, otyłość, osteoporoza, zaburzenia pamięci, otępienie, depresja. Monitorowanie terapii hormonalnej oraz ocena skuteczności leczenia w chorobach endokrynologicznych.
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu (ASD), nieprawidłowości osi podwzgórze‑przysadka‑nadnercza mogą wpływać na reakcje stresowe, zachowania i rozwój poznawczy, dlatego pomiar DHEA może stanowić element kompleksowej oceny. Metoda Stężenie DHEA określa się najczęściej metodą immunochemiluminescencji (ICMA) lub wysokosprawną chromatografią cieczową sprzężoną z spektrometrią mas (LC‑MS/MS).
Wynik podaje się w jednostkach µmol/L lub ng/mL, w zależności od przyjętego standardu laboratoryjnego. Przygotowanie pacjenta Badanie nie wymaga specjalnej diety, ale zaleca się pobranie krwi rano (między 7:00 a 9:00), kiedy naturalny szczyt DHEA jest najwyższy. W przypadku przyjmowania leków sterydowych, inhibitorów enzymów steroidowych lub hormonalnej terapii, należy poinformować lekarza – może być konieczne odstawienie leku na kilka dni przed pobraniem.
Unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz silnego stresu w dniu badania, gdyż oba czynniki mogą tymczasowo podnieść poziom DHEA. Normy referencyjne Zakresy prawidłowych wartości zależą od płci, wieku oraz zastosowanej metody analitycznej. Przykładowe przedziały (µmol/L): Kobiety dorosłe: 1,0 – 7,5 µmol/L Mężczyźni dorośli: 2,0 – 10,0 µmol/L Dzieci i młodzież: wartości rosną z wiekiem, osiągając szczyt w okresie dojrzewania, po czym stopniowo maleją.