Cel badania Określenie stężenia demetylofluoksetyny (norfluoksetyny) w surowicy krwi żylnej w celu monitorowania leczenia fluoksetyną, oceny przyjmowania leku, indywidualizacji dawki oraz wykrywania ryzyka działań niepożądanych. Wskazania kliniczne Kontrola terapeutyczna u pacjentów przyjmujących fluoksetynę – w tym dzieci i młodzież z autyzmem, zaburzeniami neurorozwojowymi, lękami, depresją czy OCD. Ocena przyczyn niewystarczającej reakcji klinicznej (np.
niska koncentracja wskazująca na słabą absorpcję lub szybki metabolizm). Identyfikacja potencjalnych działań niepożądanych przy podwyższonych poziomach (bezsenność, nudności, drżenia, zaburzenia rytmu serca). Badanie interakcji lekowych, zwłaszcza z inhibitorami lub induktorami enzymów CYP2D6 i CYP2C19. Wsparcie w ocenie farmakogenetycznej – w połączeniu z testami genetycznymi CYP2D6/CYP2C19.
Materiał Krew żylna – pobranie 5 ml krwi do probówki bez dodatku antykoagulantu (serum). Surowica po odwirowaniu i odcedzeniu, przechowywana w temperaturze 2‑8 °C (do 48 h) lub zamrożona przy –20 °C do analizy. Metoda Stężenie demetylofluoksetyny wyznacza się metodą chromatografii cieczowej sprzężonej z spektrometrią mas (LC‑MS/MS). Metoda zapewnia wysoką czułość (dolna granica wykrywalności ≈ 5 ng/mL) oraz specyficzność, eliminując interferencje ze współistniejącymi lekami.
Przygotowanie pacjenta Próbka pobierana jest najczęściej po 7‑14 dniu stałego dawkowania fluoksetyny, aby osiągnąć stan równowagi farmakokinetycznej. Nie wymaga się głodówki, ale należy unikać przyjmowania dodatkowych suplementów lub leków wpływających na metabolizm CYP2D6/CYP2C19 w ciągu 24 h przed pobraniem, o ile nie jest to niezbędne klinicznie.
Interpretacja wyników Typowe zakresy terapeutyczne (demetylofluoksetyna): 30‑200 ng/mL – uznawane za zakres optymalny, zależny od dawki i wieku. Stężenie poniżej 30 ng/mL może sugerować nieprzestrzeganie zaleceń, szybki metabolizm (np. aktywny fenotyp CYP2D6*1/*1) lub niewystarczającą dawkę. Stężenie powyżej 200 ng/mL zwiększa ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza u pacjentów wrażliwych neurologicznie (np.
osoby z ASD, które mogą wykazywać zwiększoną wrażliwość na serotonergiczne efekty). Wartości skrajne wymagają korekty dawki, ponownego rozważenia terapii lub wykluczenia interakcji lekowych.