Cel badania Badanie poziomu dehydroepiandrosteronu (DHEA) w surowicy krwi ma na celu ocenę czynności i masy kory nadnerczy. DHEA jest prekursorem androgenów i estrogenów, a jego stężenie odzwierciedla zarówno produkcję sterydową, jak i potencjalne zaburzenia hormonalne. Wskazania kliniczne Ocena niewydolności nadnerczy (np. pierwotna lub wtórna niewydolność kory nadnerczy). Diagnoza i monitorowanie hiperplazji lub guzów kory nadnerczy.
Rozpoznanie wrodzonej hiperplazji nadnerczy (CAH) oraz innych zaburzeń biosyntezy steroidów. Badanie przy objawach starzenia, zmęczenia, zaburzeń nastroju lub spadku masy kostnej. Ocena wpływu DHEA na funkcje neuroprzewodnikowe – w szczególności w zaburzeniach neurorozwojowych, takich jak autyzm (ASD), PANS/PANDAS oraz inne zaburzenia rozwojowe. Kontrola terapii suplementacyjnej DHEA.
Metoda Stężenie DHEA oznacza się najczęściej metodą immunologicznego testu enzymatycznego (ELISA) lub bardziej precyzyjną techniką chromatografii cieczowej sprzężonej z spektrometrią mas (LC‑MS/MS). Obie metody zapewniają wysoką czułość i specyficzność, a wyniki podaje się w mikrogramach na decylitr (µg/dl) lub nanomolach na litr (nmol/L). Materiał badawczy Materiał: krew żylna, surowica.
Przygotowanie pacjenta Do uzyskania wiarygodnych wyników zaleca się pobranie próbki rano (najlepiej między 7:00 a 9:00), po co najmniej 8‑godzinnym okresie postu. Pacjent powinien unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu w ciągu 24 h przed pobraniem krwi. Należy odnotować przyjmowane leki hormonalne, suplementy DHEA oraz preparaty wpływające na oś podwzgórze‑przysadka‑nadnercza.
Interpretacja wyników Zakresy referencyjne różnią się w zależności od płci i wieku, typowo: Kobiety (20‑30 lat): 2,0‑7,0 µg/dl (≈55‑190 nmol/L). Mężczyźni (20‑30 lat): 1,5‑5,0 µg/dl (≈40‑130 nmol/L). Wynik poniżej normy może wskazywać na niewydolność kory nadnerczy, przewlekły stres, starzenie się lub zahamowanie osi podwzgórze‑przysadka‑nadnercza.
Wynik powyżej normy może sugerować hiperplazję kory nadnerczy, guz, wrodzoną hiperplazję nadnerczy, a także nadmierną produkcję androgenów lub stosowanie suplementacji DHEA. Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych Badania wykazały, że nieprawidłowe poziomy DHEA mogą wpływać na funkcje neuroprzewodnikowe, modulować układ immunologiczny oraz oddziaływać na procesy neurogenezy.