Cel badania Pomiar aktywności enzymu deaminazy adenozyny (ADA) w płynie opłucnowym. ADA katalizuje deaminację adeniny do inozyny, proces istotny w metabolizmie puryn oraz w regulacji odpowiedzi immunologicznej. Zwiększona aktywność tego enzymu jest charakterystyczna dla zapalenia opłucnej wywołanego przez Mycobacterium tuberculosis, ale może występować także w innych stanach zapalnych i nowotworowych.
Wskazania kliniczne Rozpoznanie przyczyny niejasnego wysięku opłucnowego – odróżnienie odmę gruźliczej od odmę bakteryjnej, nowotworowej czy autoimmunologicznej. Wsparcie diagnostyczne w przypadkach podejrzenia chłoniaka płucnego, raka opłucnej lub innych nowotworów zlokalizowanych w okolicy opłucnej. Monitorowanie skuteczności terapii przeciwgruźliczej poprzez obserwację spadku poziomu ADA.
U pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS), u których infekcje oddechowe mogą przyjmować nietypowy przebieg – szybka ocena ADA może przyspieszyć postawienie właściwej diagnozy i wdrożenie leczenia. Ocena przyczyn wysięku w chorobach autoimmunologicznych (np. reumatoidalna zapalenie opłucnej, toczeń rumieniowaty układowy).
Materiał biologiczny Płyn z jamy opłucnej pobrany aseptycznie, objętość co najmniej 10 ml, przechowywany w temperaturze 2‑8 °C i dostarczony do laboratorium nie później niż w ciągu 2 h od pobrania. Metoda Aktywność ADA wyznaczana jest metodą enzymatyczno‑kolorometryczną. Enzym przekształca adeninę w inozynę; w kolejnej reakcji powstaje barwny produkt, którego absorbancja mierzona jest spektrofotometrycznie przy 620 nm.
Wynik wyrażany jest w jednostkach międzynarodowych na litr (U/L). Metoda jest standaryzowana zgodnie z wytycznymi WHO i zapewnia wysoką czułość oraz specyficzność. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: zazwyczaj Wartość podwyższona (zwykle > 40‑60 U/L) – sugeruje odmę gruźliczą, ale może wystąpić również w: odmie bakteryjnej (np.
ropnej, empyema), nowotworach opłucnej (chłoniak, rak płuc), chorobach autoimmunologicznych (reumatoidalna zapalenie opłucnej, toczeń), przewlekłych stanach zapalnych płuc. Wartość niska – wskazuje na przyczynę niegruźliczą, najczęściej w przypadkach przetok płynu surowiczego, niewielkiego wysięku pourazowego lub w przebiegu niewydolności sercowo‑naczyniowej. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnych zaleceń dietetycznych ani odstawienia leków.