Cel badania D‑dimer jest końcowym produktem degradacji fibryny pod wpływem enzymu plazminy. Pomiar jego stężenia w osoczu (lub surowicy) umożliwia ocenę, czy w organizmie zachodzi nasilona fibrynoliza oraz czy układ krzepnięcia jest nadmiernie aktywowany.
Wskazania kliniczne wykluczenie ostrej zakrzepicy żylnej (DVT) oraz zatorowości płucnej (PE) – wysoka wartość predykcji negatywnej; monitorowanie ryzyka nawrotu zakrzepicy u pacjentów z historią DVT/PE; ocena aktywności zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC) w połączeniu z PT, aPTT i liczbą płytek; kontrola skuteczności terapii trombolitycznej; diagnoza podejrzenia rozwarstwienia aorty, migotania przedsionków, niewydolności serca oraz innych zaburzeń kardiologicznych; badanie przy niejasnej przyczynie niepłodności; identyfikacja trombofilii (wrodzonych predyspozycji do tworzenia skrzepów); ocena stanu zakrzepowo‑zatorowego u kobiet w ciąży i po porodzie, z uwzględnieniem fizjologicznych podwyższeń norm; u pacjentów z autyzmem (ASD) i towarzyszącymi zaburzeniami metabolicznymi, immunologicznymi lub przyjmującymi leki modyfikujące krzepliwość – pomoc w wczesnym wykrywaniu podwyższonego ryzyka zakrzepowego.
Metoda pomiaru Stężenie D‑dimeru najczęściej oznacza się metodą immunoturbidymetryczną lub immunoenzymatyczną (ELISA). Obie techniki wykorzystują monoklonalne przeciwciała skierowane przeciwko specyficznemu fragmentowi krzyżowanego łańcucha β‑fibryny, co zapewnia wysoką czułość (do 0,1 µg/ml) oraz dobrą specyficzność. Dostępne są także szybkie testy punktu opieki (POCT) o czasie analizy Przygotowanie pacjenta Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania.
Zaleca się pobranie krwi w warunkach spoczynku, najlepiej rano, aby wyeliminować ewentualny wpływ intensywnego wysiłku fizycznego lub posiłku, które mogą nieznacznie podnieść wynik. Materiał biologiczny Krew – 2‑3 ml pobrane z żyły do probówki zawierającej antykoagulant cytrynianowy (Na‑citrate 3,2 %). Normy i jednostki Standardowo przyjmuje się wartość referencyjną ≤ 0,5 µg/ml (FEU) (fragmenty ekwiwalentu fibryny).
W niektórych laboratoriach podaje się wynik w D‑dimer units (DDU), gdzie 1 DDU ≈ 0,5 µg/ml FEU. W ciąży normy są wyższe – poziom D‑dimeru rośnie od pierwszego trymestru, osiąga szczyt około 20 tygodnia, a po porodzie wraca do wartości podstawowych w ciągu kilku tygodni. Interpretacja wyników Wynik w granicach normy – w ponad 95 % przypadków wyklucza ostre zatorowo‑zaczepowe zdarzenie (PE, DVT). Należy jednak zawsze brać pod uwagę objawy kliniczne i czynniki ryzyka.
Wynik podwyższony może być spowodowany: aktywną zakrzepicą żylno‑tętniczą (DVT, PE); zespołem DIC; niedawnymi zabiegami chirurgicznymi, urazem, intensywnym krwawieniem; nowotworami, zwłaszcza z przerzutami; przewlekłymi chorobami wątroby lub nerek; stanami zapalnymi i autoimmunologicznymi (np. podwyższony czynnik reumatoidalny); ciążą i okres poporodowy – podwyższenie jest fizjologiczne; przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych, trombolitycznych lub hormonoterapii.