Cel badania Pomiar ilości D‑arabinitolu w moczu służy do wykrywania nadmiernego rozrostu drożdżaków z rodzaju Candida. D‑arabinitol jest produktem ubocznym fermentacji pentozowej, charakterystycznym dla metabolizmu tych grzybów, a jego podwyższony poziom świadczy o zwiększonej aktywności grzybiczej w przewodzie pokarmowym oraz ewentualnym przedostaniu się metabolitów do krwi. Wskazania kliniczne Objawy dysbiozy jelitowej – wzdęcia, biegunka, zaparcia, bóle brzuszne.
Przewlekłe zmęczenie, bóle stawów, dolegliwości skórne (wysypki, drobne owrzodzenia, egzema). Stan po długotrwałej antybiotykoterapii, stosowaniu leków immunosupresyjnych lub sterydów. Ocena ryzyka nadmiernego wzrostu Candida u osób z ASD, PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, w których zaburzenia mikrobiomu mogą modulować przebieg choroby. Kontrola skuteczności terapii przeciwgrzybiczej i ocena potrzeby dalszych interwencji.
Monitorowanie pacjentów z chorobami nerek, gdyż zmiany w wydalaniu kreatyniny mogą wpływać na interpretację wyników. Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do analizy wykorzystywany jest mocz. Preferowane są próbki pobrane rano po nocnym odpoczynku lub 24‑godzinna zbiórka, co minimalizuje wpływ wahań diuretycznych. Przed pobraniem próbki zaleca się: Unikanie produktów bogatych w D‑arabinitol (suszone owoce, miód, niektóre soki owocowe) przynajmniej 24 h przed pobraniem.
Zaprzestanie przyjmowania leków przeciwgrzybiczych, sterydów oraz suplementów zawierających drożdże na co najmniej 48 h, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza. Stosowanie czystej, jednorazowej pojemności, aby wykluczyć zanieczyszczenie próbki. W przypadku 24‑godzinnej zbiórki – zbieranie wszystkich oddań moczu w jednej pojemności z dodatkiem środka konserwującego (np. kwasu benzoesowego), jeśli wymaga tego laboratorium.
Metoda analityczna Stężenie D‑arabinitolu określa się najczęściej przy użyciu: Chromatografii gazowej sprzężonej z spektrometrią mas (GC‑MS), zapewniającej wysoką czułość i selektywność. Chromatografii cieczowej z detekcją tandemową (LC‑MS/MS), która pozwala na jednoczesne oznaczenie kilku metabolitów grzybiczych. Wynik podaje się zazwyczaj jako mg D‑arabinitolu na mmol kreatyniny (mg/mmol Cr) lub jako mg/24 h, co eliminuje wpływ zmienności objętości moczu.
Zakres referencyjny i interpretacja Norma: Granica podwyższona (borderline): 0,5 – 1,0 mg/mmol Cr – wymaga korelacji z objawami klinicznymi i ewentualnego powtórzenia badania. Podwyższony wynik: > 1,0 mg/mmol Cr – wskazuje na zwiększoną aktywność Candida. Wartości powyżej 2,0 mg/mmol Cr sugerują wyraźny przerost i mogą wymagać interwencji terapeutycznej.