Cel badania Określenie aktywności czynnika VIII (FVIII) w osoczu krwi w celu diagnozy wrodzonej lub nabytej niewydolności krzepnięcia, monitorowania terapii zastępczej oraz oceny ryzyka krwawień przed zabiegami chirurgicznymi lub diagnostycznymi. Wskazania kliniczne Podejrzenie hemofilii A (niedobór czynnik VIII) – zarówno w diagnostyce pierwotnej, jak i przy badaniu rodzeństwa lub rodziców jako nosicieli.
Monitorowanie skuteczności i dawkowania preparatów zawierających czynnik VIII u pacjentów leczonych zastępczo. Ocena przyczyn nabytego niedoboru FVIII – niewydolność wątroby, zespoły DIC, ciężka niewydolność nerek, przyjmowanie leków wpływających na układ krzepnięcia. Przygotowanie do zabiegów chirurgicznych, diagnostycznych lub inwazyjnych, zwłaszcza u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, które mogą wymagać dodatkowej kontroli krzepnięcia.
Badanie przesiewowe w przypadkach nieuzasadnionego krwawienia, siniaków, krwawień z dziąseł lub nosa. Metoda Analiza opiera się na jednej z dwóch powszechnie stosowanych technik: Jednostopniowy test czynnościowy (aPTT‑based) – pomiar czasu skrócenia krzepnięcia w próbce osocza po dodaniu aktywatora wewnętrznego szlaku krzepnięcia i przeciwciała przeciw czynnikowi VIII. Czas jest porównywany z krzywą wzorcową, co pozwala wyznaczyć aktywność FVIII wyrażoną w IU/dL.
Test chromogeniczny – enzymatyczny assay, w którym aktywowany czynnik VIII katalizuje przekształcenie podłoża fluorogenicznego; intensywność sygnału jest proporcjonalna do ilości czynnego FVIII w próbce. Obie metody wymagają wyraźnie odwirowanego osocza płytkowo‑ubogiego, pobranego w probówce z antykoagulantem cytrynianowym. Przygotowanie pacjenta Pobranie krwi żylnej do probówki z cytrynianem (3,2 % Na‑citratu), w ilości 3 ml na 1 ml antykoagulantu.
Unikać żylnej krwi po spożyciu dużych dawek witaminy K lub leków przeciwzakrzepowych (np. warfaryna, heparyna) – w razie konieczności odnotować przyjmowane leki. Nie wymaga postu; pacjent może spożywać posiłki i płyny przed pobraniem. Próbka powinna być przetworzona w ciągu 2 h od pobrania: odwirowanie 10 min przy 1500 g, a następnie przechowywanie osocza w temperaturze 2‑8 °C (do 24 h) lub zamrożenie w –20 °C/-80 °C przy dłuższym przechowywaniu.
Interpretacja wyników Wartości podane są w jednostkach międzynarodowych (IU/dL) lub jako % aktywności względem normy. Norma: 50‑150 IU/dL (0,5‑1,5 IU/mL) – wskazuje prawidłową czynność czynnik‑VIII. Obniżona aktywność: 30‑50 IU/dL – łagodny niedobór (hemofilia łagodna). 5‑30 IU/dL – niedobór umiarkowany (hemofilia umiarkowana).