Cel badania Quantitative determination of rheumatoid factor (RF) concentration in serum. RF is an auto‑antibody, najczęściej klasy IgM, ale także IgA i IgG, skierowany przeciwko własnym fragmentom Fc immunoglobuliny G. Podwyższony poziom wskazuje na aktywację układu immunologicznego typową dla chorób autoimmunologicznych. Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), w tym ocena stopnia aktywności choroby.
Rozpoznanie innych schorzeń autoimmunologicznych, takich jak zespół Sjögrena, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina oraz choroby tkanki łącznej. Wspomaganie różnicowania przyczyn niejasnych dolegliwości stawowych i ogólnoustrojowych stanów zapalnych. Badania przesiewowe u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. autyzmem), u których współistniejące zaburzenia immunologiczne mogą wpływać na przebieg kliniczny.
Uzupełnienie oceny w przypadkach podwyższonych wskaźników zapalnych (CRP, OB) lub podejrzenia zespołu nadwrażliwości immunologicznej. Materiał biologiczny Surowica pobrana z żyły – około 5 ml krwi. Próbka powinna być odwirowana w ciągu 30 min od pobrania i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C, nie dłużej niż 48 h przed analizą. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnych przygotowań dietetycznych ani farmakologicznych. Pobranie może odbywać się niezależnie od posiłku.
W przypadku, gdy pacjent przyjmuje immunoglobuliny, leki immunosupresyjne lub terapię biologiczną, należy tę informację odnotować w karcie badania, ponieważ może wpływać na wynik. Metoda Analiza przeprowadzana jest metodą immunoneutralizacji, najczęściej w wersji nefelometrycznej lub immunoturbidymetrycznej. Surowica jest mieszana z przygotowanym antygenem – fragmentem Fc IgG.
Powstający kompleks jest wykrywany i ilościowo wyznaczany przy użyciu krzywej kalibracyjnej przygotowanej z materiałem odniesienia. Wynik podawany jest w jednostkach międzynarodowych na mililitr (IU/ml) lub w jednostkach tradycyjnych (U/ml), w zależności od przyjętego standardu laboratorium. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: zazwyczaj Podwyższony poziom: sugeruje obecność RF, co jest charakterystyczne dla RZS (często > 40 IU/ml).
Podwyższony wynik może także wystąpić w chorobach autoimmunologicznych (np. Sjögrena, SLE), przewlekłych infekcjach (np. wirusowe zapalenie wątroby, HIV), niektórych nowotworach (zwłaszcza chłoniakach) oraz u osób starszych. Wynik negatywny: nie wyklucza RZS – w początkowych stadiach choroby, przy tzw. seronegatywnym RZS lub w przypadkach, gdy dominują inne przeciwciała (np. anty‑CCP), poziom RF może mieścić się w normie.