Cel badania Badanie służy do oznaczenia ilości czynnika V (znanego także jako proakceleryna) w osoczu krwi. Czynnik V pełni kluczową rolę jako kofaktor w kompleksie protrombinazy, przyspieszając przekształcenie protrombiny (czynnik II) w trombinę (czynnik IIa), co jest niezbędne do powstania włóknika i stabilizacji skrzepu. Wskazania kliniczne Podejrzenie wrodzonego lub nabytego niedoboru czynnika V – objawy obejmują nawracające krwawienia, wydłużony czas krwawienia z ran.
Ocena ryzyka zakrzepicy, zwłaszcza u pacjentów z mutacją Factor V Leiden (kod ICD: CZ-V). Niejasne zakrzepy żył głębokich, zatorowość płucna, zakrzepica mózgowa. Monitorowanie leczenia przeciwzakrzepowego (np. heparyny, warfaryny) oraz przygotowanie do zabiegów chirurgicznych. Badania przesiewowe u osób z autyzmem, PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, u których obserwuje się nieprawidłowości układu hemostatycznego.
Choroby wątroby, niedobory witaminy K oraz stany zapalne, które mogą wpływać na poziom czynnika V. Materiał i przygotowanie pacjenta Do oznaczenia pobiera się krew do probówki zawierającej antykoagulant cytrynian sodu (0,109 M). Po odwirowaniu uzyskuje się osocze, które powinno być przechowywane w temperaturze 2‑8 °C i analizowane w ciągu 4 h od pobrania.
Zaleca się pobranie próbki w stanie spoczynku, po co najmniej 8‑godzinnym poście, aby wyeliminować wpływ posiłku na parametry krzepnięcia. Metoda Stężenie czynnika V można określić dwoma głównymi technikami: Test funkcjonalny (clotting assay) – pomiar czasu krzepnięcia w warunkach kontrolowanych, porównany z próbką referencyjną. Metoda odzwierciedla aktywność biologiczną czynnika V.
Test immunologiczny (ELISA) – ilościowy pomiar przy użyciu przeciwciał monoklonalnych skierowanych przeciwko czynnikowi V. Daje wynik w jednostkach procentowych względem normy. W niektórych laboratoriach stosuje się także test chromogeniczny, który mierzy generowanie produktu barwnego w reakcji enzymatycznej zależnej od aktywności czynnika V. Interpretacja wyników Wartość 80‑120 % aktywności – wynik w granicach normy, wskazuje na prawidłowy stan układu krzepnięcia.
Poziom Poziom > 120 % – może wystąpić w ostrych stanach zapalnych, po podaniu koncentratów czynnika V lub w przebiegu niektórych nowotworów. Obecność mutacji Factor V Leiden (wykrywana osobnym testem genetycznym) podnosi ryzyko zakrzepicy, nawet gdy wynik czynnik V mieści się w normie. Uwagi dodatkowe Interpretację wyniku należy zawsze zestawiać z innymi parametrami hemostazy, takimi jak PT, aPTT, fibrinogen oraz historią chorób zakrzepowo‑zatorowych w rodzinie.