Cel badania Czas protrombinowy (PT) jest testem koagulacyjnym służącym do oceny efektywności zewnętrznego szlaku krzepnięcia. Analiza mierzy, ile sekund zajmuje powstanie pierwszego skrzepu po wprowadzeniu do osocza odczynników aktywujących czynnik VII oraz czynnik X, co pozwala wykryć nieprawidłowości w czynnikach I (fibrynogen), II (protrombina), V, VII i X, a także ocenić wpływ witaminy K i funkcję wątroby.
Wskazania kliniczne monitorowanie terapii doustnymi antykoagulantami (warfaryna, acenokumarol) oraz nowoczesnymi lekami przeciwzakrzepowymi; ocena czynności wątroby w chorobach przewlekłych, marskości, uszkodzeniach toksycznych i cholestazie; wykrywanie niedoborów witaminy K, zwłaszcza po długotrwałym podawaniu antybiotyków lub w zaburzeniach wchłaniania; diagnozowanie wrodzonych deficytów czynników krzepnięcia (np.
hemofilia, rzadkie niedobory czynników II, V, VII, X, fibrynogen); przygotowanie do zabiegów chirurgicznych, inwazyjnych lub diagnostycznych wymagających prawidłowego krzepnięcia; rozpoznanie zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC) i innych stanów zwiększających ryzyko krwawień; kontrola pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem (ASD), którzy przyjmują leki przeciwzakrzepowe w wyniku współistniejących schorzeń (np.
zakrzepica żył głębokich); regularny PT umożliwia dostosowanie dawkowania i minimalizację ryzyka krwawień. Przygotowanie pacjenta Najbardziej wiarygodne wyniki uzyskuje się przy pobraniu krwi na czczo, najczęściej rano, po 8–12 godzinach bez przyjmowania posiłków. Pacjent powinien poinformować laboratorium o wszystkich lekach wpływających na układ krzepnięcia (warfaryna, heparyna, aspiryna, suplementy witaminy K).
W przypadku stałej terapii antykoagulacyjnej nie przerywa się leków przed pobraniem, chyba że lekarz zaleci inaczej. Materiał biologiczny Do badania wykorzystuje się krew żylą pobraną do probówki zawierającej antykoagulant sodowy (Na‑citratu). Próbkę należy odwirować w ciągu 30 min od pobrania, aby uzyskać klarowne osocze, które następnie poddaje się analizie. Metoda badania Test wykonywany jest na automacie koagulometrycznym.
Do odwirowanego osocza dodaje się odczynnik tkankowy (zawierający czynnik tkankowy i jony wapnia), co uruchamia szlak zewnętrzny. Urządzenie rejestruje moment powstania pierwszego skrzepu, podaje wynik w sekundach oraz przelicza go na wskaźnik procentowy i międzynarodowy współczynnik znormalizowany (INR).