Cel badania Celem oznaczenia poziomu cystatyny C w surowicy jest uzyskanie wiarygodnego wskaźnika rzeczywistej szybkości filtracji kłębuszkowej (GFR). Cystatyna C jest małym białkiem (13 kDa) produkowanym przez wszystkie komórki nukleowane w stałej ilości, które jest wolnym filtrem w nerkach i nie podlega znaczącej sekrecji ani reabsorpcji, dzięki czemu jej stężenie w surowicy odzwierciedla czynność nerek niezależnie od masy mięśniowej.
Wskazania kliniczne Wczesne rozpoznanie niewydolności nerek, szczególnie w sytuacjach, gdy kreatynina może być niewiarygodna (np. u dzieci, osób o niskiej masie mięśniowej, starszych pacjentów). Monitorowanie przebiegu przewlekłej choroby nerek (CKD) oraz ocena odpowiedzi na leczenie nefroprotektywne. Ocena ryzyka nefropatii u pacjentów z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, chorobami autoimmunologicznymi oraz po ekspozycji na leki nefrotoksyczne.
Badanie funkcji nerek u osób z autyzmem (ASD) i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, w których zmiany masy ciała i skład mięśniowy mogą wpływać na wyniki kreatyniny. Estymacja ryzyka sercowo-naczyniowego – podwyższone stężenia cystatyny C korelują z wystąpieniem zdarzeń sercowo-naczyniowych, co jest istotne w kompleksowej ocenie pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi.
Metoda pomiarowa Stężenie cystatyny C oznacza się najczęściej metodą immunonefelometrii (particle-enhanced nephelometric immunoassay, PENIA) lub immunoturbidymetrii, wykorzystując monoklonalne przeciwciała skierowane przeciwko temu białku. Próbka: 2‑3 ml krwi pobranej do probówki bez antykoagulantu, po odwirowaniu uzyskuje się surowicę, która jest przechowywana w temperaturze 2‑8 °C i analizowana w ciągu 24 h.
Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zazwyczaj 0,6‑1,0 mg/l, przy czym normy mogą się różnić w zależności od wieku, płci i laboratorium. Wartość podwyższona – wskazuje na zmniejszoną filtrację kłębuszkową; może być obserwowana w ostrym uszkodzeniu nerek, przewlekłej chorobie nerek, po podaniu leków nefrotoksycznych lub w stanach odwodnienia.
Wartość obniżona – rzadko spotykana, może towarzyszyć nadczynności tarczycy, intensywnej terapii glikokortykosteroidowej lub stanom zwiększonego metabolizmu białek. Interpretację należy zawsze zestawiać z innymi parametrami biochemicznymi (kreatynina, eGFR, albumina/creatinine ratio) oraz z pełną historią kliniczną pacjenta. Przygotowanie pacjenta Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania – nie jest konieczne pozostawanie na czczo.