Cel badania Oznaczenie stężenia cystatyny C w surowicy krwi żylnej służy do oceny czynności nerek, w szczególności wskaźnika filtracji kłębuszkowej (GFR). Cystatyna C jest małym białkiem (13 kDa), które jest swobodnie filtrowane w kłębuszkach, a następnie w pełni reabsorbowane i katabolizowane w kanalikach proksymalnych, co czyni jej poziom we krwi niezależnym od masy mięśniowej i diety.
Wskazania kliniczne Wczesna diagnostyka i monitorowanie przewlekłej choroby nerek (CKD) – szczególnie w stadiach I‑II, kiedy kreatynina może jeszcze być w normie. Ocena funkcji nerek u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD, ADHD), u których zmiany masy ciała i aktywności fizycznej mogą wpływać na wyniki kreatyniny. Dostosowanie dawek leków wydalanych przez nerki (np. antybiotyki, leki przeciwpadaczkowe, immunosupresyjne).
Ocena ryzyka progresji nefropatii u pacjentów z cukrzycą, nadciśnieniem, chorobami autoimmunologicznymi. Badanie kontrolne po przeszczepie nerki lub innych interwencjach nefrologicznych. Metoda Analiza wykonywana jest metodą immunotestową (np. immunonefelometryczną lub immunochemiluminescencyjną) na surowicy pobranej z krwi żylnej. Próbka jest najpierw odwirowana, a następnie poddawana reakcji z przeciwciałami monoklonalnymi specyficznymi dla cystatyny C.
Interpretacja wyników Norma: 0,6‑1,2 mg/L (wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium). Wzrost poziomu: wskazuje na zmniejszoną filtrację kłębuszkową – może być spowodowany: przewlekłą chorobą nerek (CKD), ostrym uszkodzeniem nerek (np. kłębuszkowe zapalenie), zaburzeniami metabolicznymi (cukrzyca, hiperlipidemia), niektórymi lekami (np. Obniżony poziom: rzadko obserwowany, może wynikać z nadmiernej eliminacji (np.
w ciężkim przebiegu choroby wątroby) lub z błędów laboratoryjnych. Wartość cystatyny C może być wykorzystana do obliczenia szacowanego GFR (eGFR) przy użyciu równań takich jak CKD‑EPI, które są bardziej precyzyjne niż równania oparte wyłącznie na kreatyninie. Przygotowanie pacjenta Przygotowanie nie wymaga długotrwałego postu. Zaleca się: unikanie intensywnego wysiłku fizycznego w ciągu 24 h przed pobraniem krwi, nie przyjmowanie leków wpływających na czynność nerek (np.
niesteroidowe leki przeciwzapalne) bez konsultacji z lekarzem, standardowe pobranie próbki krwi żylnej; surowica powinna być oddzielona w ciągu 2 godzin od pobrania. Znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych U osób z autyzmem i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi często obserwuje się zmienną masę ciała oraz nieregularne przyjmowanie pokarmu, co może wpływać na wyniki klasycznych parametrów nerkowych opartych na kreatyninie.