Cel badania Określenie stężenia cynku w surowicy krwi (ICD‑10: K15) ma na celu ocenę zasobów tego niezbędnego mikroelementu w organizmie. Wynik pozwala stwierdzić, czy poziom cynku mieści się w normie, czy występuje niedobór lub toksyczny nadmiar, co wpływa na wiele procesów biologicznych, w tym funkcjonowanie układu odpornościowego, syntezę białek, metabolizm kwasów nukleinowych oraz rozwój i plastyczność ośrodkowego układu nerwowego.
Wskazania kliniczne Objawy sugerujące niedobór cynku: zahamowanie wzrostu, zaburzenia smaku i węchu, łuszczenie się skóry, opóźnienia rozwojowe, osłabiona odporność. Objawy toksyczności cynku: nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, zaburzenia neurologiczne, obniżony poziom miedzi. Monitorowanie terapii suplementacyjnej cynkiem, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np.
ASD, PANS/PANDAS), u których prawidłowy poziom cynku może wpływać na funkcje poznawcze i zachowanie. Ocena stanu odżywienia u osób z przewlekłymi chorobami przewodu pokarmowego, alkoholizmem, niewydolnością nerek lub po przeszczepach. Badanie w ramach paneli metabolicznych w diagnostyce chorób metabolicznych i endokrynologicznych.
Metoda Stężenie cynku w surowicy oznacza się najczęściej metodą spektrometrii absorpcji atomowej (AAS) lub spektrometrii mas z indukcyjnie sprzężoną plazmą (ICP‑MS). Analiza wymaga pobrania próbki krwi żylnej, odwirowania w celu uzyskania surowicy oraz jej odpowiedniego rozcieńczenia przed pomiarem. Metody te charakteryzują się wysoką czułością (dokładność Przygotowanie pacjenta Post na 8‑12 godzin przed pobraniem (zalecane 10 h) – woda do picia dopuszczalna.
Unikanie suplementów zawierających cynk oraz produktów wzbogaconych cynkiem (np. niektóre napoje energetyczne) przez co najmniej 24 h przed badaniem. W przypadku przyjmowania leków (np. diuretyki, antybiotyki) nie ma konieczności odstawiania, ale należy o nich poinformować laboratorium. Materiał biologiczny: krew żylna, surowica.
Interpretacja wyników Zakres referencyjny dla surowicy wynosi zazwyczaj 70‑120 µg/dL (10,7‑18,4 µmol/L), choć wartości mogą się nieco różnić w zależności od laboratorium. Poziom poniżej normy – sugeruje niedobór cynku; wskazane jest rozważenie suplementacji oraz poszukiwanie przyczyn (np. zaburzenia wchłaniania, zwiększone zapotrzebowanie, choroby przewodu pokarmowego).