Cel badania Pomiar stężenia cynku w moczu (kod ICD: ZN-M) służy ocenie aktualnego statusu tego pierwiastka w organizmie. Cynk jest niezbędny do działania licznych enzymów, syntezy białek, regulacji układu odpornościowego oraz prawidłowego rozwoju i funkcjonowania mózgu. Wynik umożliwia identyfikację niedoboru lub nadmiaru cynku, co ma znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu, PANS/PANDAS oraz innych chorób rozwojowych.
Wskazania kliniczne Rozpoznanie i monitorowanie niedoboru cynku – objawy skórne, zaburzenia smaku i węchu, osłabiona odporność, opóźniony rozwój psychoruchowy. Ocena toksyczności cynkiem – nudności, wymioty, biegunka, uszkodzenie nerek, zaburzenia neurologiczne. Kontrola terapii suplementacyjnej lub chelatacji cynkiem. Badania przesiewowe u pacjentów z autyzmem, zaburzeniami rozwojowymi, PANS/PANDAS w celu wykrycia zaburzeń mikroelementarnych.
Analiza wpływu czynników środowiskowych (zanieczyszczenia, dieta bogata w cynk) na gospodarkę tego pierwiastka. Ocena stanu cynku w chorobach przewlekłych: choroby wątroby, nerek, cukrzyca, stany zapalne. Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Próbka: środkowy strumień moczu, najlepiej poranny, pobrany do czystego, niebędącego pojemnikiem zawierającego substancje chemiczne.
Unikać przyjmowania suplementów zawierających cynk oraz leków chelatujących przez co najmniej 24 h przed pobraniem. W przypadku małych dzieci lub osób z ASD zapewnić spokojne otoczenie, możliwość wsparcia sensorycznego oraz pomoc w prawidłowym pobraniu próbki. Próbkę należy przechowywać w temperaturze 2‑8 °C i dostarczyć do laboratorium nie później niż 24 h od pobrania.
Metoda analityczna Stężenie cynku w moczu wyznacza się najczęściej przy użyciu jednej z następujących technik: Spektrometria absorpcji atomowej (AAS) – metoda klasyczna, dostępna w wersji z płomieniem lub piecem grafitowym, zapewniająca wysoką czułość. Spektrometria masowa z indukcyjnie sprzężoną plazmą (ICP‑MS) – umożliwia jednoczesną analizę wielu pierwiastków i charakteryzuje się bardzo niskim progiem wykrywalności.
Spektrometria emisji optycznej w plazmie indukcyjnie sprzężonej (ICP‑OES) – alternatywna technika o dobrej precyzji przy większych seriach badań. Wynik podaje się w mikrogramach cynku na litr moczu (µg/L) lub w stosunku do kreatyniny (µg/g kreatyniny), co eliminuje wpływ zmienności objętości moczu.