Cel badania Pomiar ilościowy cynku w moczu służy do oceny zasobów tego niezbędnego mikroelementu w organizmie. Analiza pozwala wykryć zarówno niedobór, jak i nadmiar cynku, co ma znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania układu immunologicznego, enzymatycznego, antyoksydacyjnego oraz układu nerwowego. Wskazania kliniczne Objawy sugerujące niedobór cynku (np. zahamowanie wzrostu, zaburzenia smaku i zapachu, osłabiona odporność, problemy skórne).
Obserwacje nadmiernego gromadzenia cynku (np. nudności, wymioty, zaburzenia neurologiczne, uszkodzenie wątroby). Ocena stanu odżywienia u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, ADHD, PANS/PANDAS. Monitorowanie skuteczności i bezpieczeństwa długotrwałej suplementacji cynkiem. Diagnostyka chorób metabolicznych wpływających na gospodarkę cynkiem, takich jak celiakia, choroby wątroby czy niewydolność nerek.
Metoda Stężenie cynku w moczu określa się metodą spektrometrii absorpcji atomowej (AAS) lub spektrometrii mas z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP‑MS). Próbka moczu jest najpierw poddawana przygotowaniu (dysocjacja, rozcieńczenie), a następnie analizowana w specjalistycznym aparacie, który precyzyjnie mierzy ilość jonów Zn²⁺. Przygotowanie pacjenta Unikać przyjmowania suplementów zawierających cynk oraz leków wpływających na jego metabolizm (np.
diuretyków, leków przeciwzapalnych) przez co najmniej 24 h przed pobraniem próbki. W dniu badania spożywać posiłki o standardowej zawartości cynku; nie należy wprowadzać nagłych zmian dietetycznych. Do badania zaleca się pobranie porannej, pierwszej oddanej moczu (mid‑stream) lub 24‑godzinnej zbiórki moczu, w zależności od zaleceń lekarza.
Próbkę należy umieścić w szczelnie zamkniętym pojemniku, unikać kontaktu z metalowymi elementami, a następnie dostarczyć do laboratorium w temperaturze 2‑8 °C, nie później niż w ciągu 24 h od pobrania. Interpretacja wyników Normy stężenia cynku w moczu mogą się różnić w zależności od laboratorium, jednak typowo przyjmuje się zakres 0,5‑1,5 µg / g kreatyniny (lub 0,2‑0,5 µg / ml w próbce jednorazowej).
Wyniki interpretowane są w kontekście: Niedobór cynku – wartości poniżej dolnej granicy normy, często towarzyszące objawom klinicznym oraz niskiej zawartości cynku w diecie. Nadmiar cynku – wyniki powyżej górnej granicy, mogą wskazywać na przedawkowanie suplementów, zatrucie przemysłowe lub zaburzenia wydalania. Wpływ czynników zewnętrznych – intensywny wysiłek fizyczny, stres, infekcje mogą tymczasowo podnieść poziom cynku w moczu.