Cel badania Oznaczenie poziomu cynku w surowicy ma na celu ocenę zasobów tego niezbędnego pierwiastka w organizmie, identyfikację ewentualnych niedoborów lub przedawkowań oraz określenie ich potencjalnego wpływu na funkcje enzymatyczne, układ immunologiczny, procesy naprawcze tkanek oraz rozwój neurobehawioralny. Wskazania kliniczne Podejrzenie niedoboru cynku po długotrwałym żywieniu pozajelitowym, ciężkich oparzeniach lub innych stanach zwiększonych strat tego pierwiastka.
Choroby przewlekłe z zaburzeniami wchłaniania, takie jak choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, celiakia czy zespół krótkiego jelita. Stany zwiększonego zapotrzebowania: nadużywanie alkoholu, cukrzyca, przewlekłe infekcje, sepsa. Zaburzenia odżywiania (anoreksja, długotrwałe głodzenie) oraz diety roślinne, w tym wegetariańskie i wegańskie. Monitorowanie terapii u pacjentów z chorobą Wilsona oraz przy długotrwałej suplementacji cynkiem.
Ocena wpływu poziomu cynku na rozwój i zachowanie u dzieci oraz młodzieży z autyzmem (ASD) oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi – niedobór może nasilać dysfunkcje sensoryczne, poznawcze i immunologiczne. Badanie w kontekście współistniejących zaburzeń metabolicznych, np. w chorobach wątroby, nerek czy w stanach zwiększonego wydalania cynku (diureza, kwasica metaboliczna).
Materiał do badania Materiałem biologicznym jest krew żylna pobrana do probówki bez antykoagulantu lub z heparyną. Po odwirowaniu uzyskuje się czystą surowicę lub osocze, które należy przechowywać w temperaturze 2‑8 °C i dostarczyć do laboratorium w ciągu 24 h od pobrania. Metoda Stężenie cynku najczęściej oznacza się spektrometrią absorpcji atomowej (AAS) lub spektrometrią mas z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP‑MS).
Obie techniki charakteryzują się wysoką czułością (detekcja do 0,1 µg/dl) oraz precyzją, co umożliwia dokładną ocenę zarówno niskich, jak i podwyższonych wartości. Norma Referencyjny zakres dla dorosłych wynosi 70‑120 µg/dl (10,7‑18,4 µmol/l). U dzieci i młodzieży wartości nieco wyższe – 80‑130 µg/dl, a u noworodków mogą sięgać 100‑150 µg/dl. Zakresy mogą się różnić w zależności od użytej metody oraz specyfiki laboratorium.
Interpretacja wyników Poziom obniżony – sugeruje niedostateczne wchłanianie (np. zaburzenia jelitowe, nadmierne spożycie żelaza lub miedzi), niewystarczające spożycie w diecie, zwiększone wydalanie (np. w chorobach nerek) lub podwyższone zapotrzebowanie (po oparzeniach, w sepsie, w stanach stresu metabolicznego).