Cel badania Pomiar ilościowy cyklosporyny w pełnej krwi żylnej (EDTA) ma na celu monitorowanie terapii immunosupresyjnej. Ze względu na wąski zakres terapeutyczny leku, regularne oznaczanie pozwala utrzymać skuteczność leczenia przy jednoczesnym minimalizowaniu ryzyka działań niepożądanych, takich jak nefro‑ i neurotoksyczność. Wskazania kliniczne Kontrola poziomu cyklosporyny po przeszczepie narządu (nerki, wątroby, serca, szpiku kostnego).
Leczenie chorób autoimmunologicznych (np. toczeń rumieniowaty układowy, łuszczyca). Off‑label stosowanie w zaburzeniach neurorozwojowych, w tym w spektrum autyzmu (ASD) oraz w zespołach PANS/PANDAS, gdzie istnieje podejrzenie dysregulacji układu immunologicznego. Ocena przyczyn niepożądanych objawów (nefropatia, drżenia, nadciśnienie) podczas terapii cyklosporyną.
Metoda Stężenie cyklosporyny określa się najczęściej metodą immunologicznego testu enzymatycznego (ELISA), immunochemiluminescencji lub chromatografii cieczowej sprzężonej z spektrometrią mas (HPLC‑MS/MS). Wszystkie techniki zapewniają czułość w granicach 10‑2000 ng/mL i precyzję pozwalającą na wiarygodne określenie poziomu leku w próbce.
Przygotowanie pacjenta Próbka pobierana jest z żyły w stanie spoczynku; najczęściej przed podaniem kolejnej dawki (poziom spoczynkowy C0) lub 2 h po przyjęciu leku (poziom szczytowy C2), w zależności od protokołu klinicznego. Nie wymaga się głodzenia, ale należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia dużych ilości kofeiny w dniu pobrania.
Próbka powinna być pobrana do probówki z antykoagulantem EDTA, natychmiast schłodzona (2‑8 °C) i dostarczona do laboratorium w ciągu 24 h. Unikać hemolizy i zanieczyszczenia próby, co może fałszować wynik. Interpretacja wyników Zakres terapeutyczny cyklosporyny zależy od wskazań i może się nieco różnić w poszczególnych protokołach: Poziom spoczynkowy (C0): 100‑400 ng/mL – najczęściej stosowany w transplantologii.
Poziom szczytowy (C2): 600‑1200 ng/mL – wykorzystywany w niektórych schematach immunosupresji. Wyniki poniżej dolnej granicy mogą wskazywać na ryzyko odrzutu przeszczepu lub niewystarczającej kontroli autoimmunizacji, natomiast wyniki powyżej górnej granicy zwiększają prawdopodobieństwo działań niepożądanych, w szczególności nefropatii, nadciśnienia, drgawek oraz zaburzeń neurologicznych.