Cel badania Określenie dokładnego stężenia cyklosporyny A (CsA) w pełnej krwi żylnej przy użyciu techniki chromatografii cieczowej sprzężonej z spektrometrią mas (LC‑MS/MS). Test umożliwia kontrolę terapeutyczną i zapobieganie toksyczności leku. Wskazania kliniczne Monitorowanie poziomu CsA u pacjentów po przeszczepach narządów (ICD‑10: Z94.0 – Stan po przeszczepie) oraz przy leczeniu immunosupresyjnym (ICD‑10: Z51.81 – Immunosupresja).
Ocena skuteczności i bezpieczeństwa terapii w chorobach autoimmunologicznych, takich jak zapalenie skórno-mięśniowe, toczeń rumieniowaty układowy. Wsparcie diagnostyki i monitorowanie terapii w zespołach neurorozwojowych (np. ASD, PANS/PANDAS), gdzie cyklosporyna może być stosowana jako lek immunomodulujący. Wykrywanie podwyższonych stężeń wskazujących na ryzyko działań niepożądanych, takich jak nefropatia, nadciśnienie, zaburzenia neurologiczne.
Materiał biologiczny Pełna krew żylna pobrana do probówki z dodatkiem antykoagulantu EDTA. Zaleca się pobranie 4‑6 ml krwi. Przygotowanie pacjenta Próbkę pobiera się najczęściej w stanie stabilnym, najczęściej 12 ± 2 godziny po przyjęciu dawki doustnej lub dożylnie podanej cyklosporyny, aby uzyskać tzw. poziom szczytowy (C2) lub poziom spoczynkowy (C0), w zależności od protokołu leczenia.
Pacjent powinien unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożywania dużych ilości pokarmów bogatych w tłuszcze w dniu pobrania. Metoda Analiza przeprowadzana jest metodą LC‑MS/MS, która zapewnia wysoką czułość (dolna granica wykrywalności ≈ 0,5 ng/ml) i selektywność. Próbka jest najpierw poddawana procesowi ekstrakcji ciecz‑ciecz (lub ekstrakcji białka), a następnie rozdzielana w kolumnie chromatograficznej.
Detekcja odbywa się w trybie multiple reaction monitoring (MRM), co pozwala na precyzyjne oznaczenie stężenia CsA oraz jego głównych metabolitów. Interpretacja wyników Wynik podaje się w ng/ml. Zakresy terapeutyczne zależą od rodzaju przeszczepu i protokołu leczenia, najczęściej: Po przeszczepie nerki: C0 = 100‑200 ng/ml lub C2 = 600‑900 ng/ml. Po przeszczepie wątroby: C0 = 150‑250 ng/ml. W chorobach autoimmunologicznych: C0 = 150‑300 ng/ml.
Stężenia poniżej dolnego limitu mogą wskazywać na ryzyko odrzutu przeszczepu lub niewystarczającej immunosupresji, natomiast wartości powyżej górnego limitu zwiększają prawdopodobieństwo działań niepożądanych, w tym nefropatii, nadciśnienia, drgawek czy zaburzeń żołądkowo‑jelitowych. Uwagi Ze względu na duże zróżnicowanie farmakokinetyczne, wyniki powinny być interpretowane w kontekście czasu pobrania próbki, dawki leku, współistniejących leków (np.