Cel badania Badanie CMV met ELISpot służy do oceny odpowiedzi immunologicznej komórek T na wirusa cytomegalii (CMV). Metoda ELISpot (Enzyme‑Linked ImmunoSpot) umożliwia ilościowe określenie liczby limfocytów wydzielających interferon‑γ (IFN‑γ) po ponownej ekspozycji na specyficzne antygeny CMV. Wskazania kliniczne Monitorowanie odporności komórkowej u pacjentów po przeszczepie szpiku, narządu lub serca. Ocena ryzyka reaktywacji CMV u osób immunosupresyjnych (np.
terapia immunosupresyjna, nowotwory, HIV). Diagnostyka i kontrola przebiegu zakażenia CMV u dzieci i dorosłych z niejasnymi objawami neurologicznymi, w tym w kontekście zaburzeń neurorozwojowych (np. Wspomaganie decyzji terapeutycznych dotyczących podawania leków przeciwwirusowych (gancyklowir, walganciclovir). Ocena skuteczności szczepienia przeciwko CMV.
Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania pobiera się krew żylna w probówce z antykoagulantem CPDA (citrate‑phosphate‑dextrose‑adenine). Zaleca się pobranie 5‑10 ml krwi, najlepiej rano, po krótkim odpoczynku pacjenta. Nie wymaga się długotrwałego postu, ale należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego w ciągu 24 h przed pobraniem. Metoda Izolacja komórek mononuklearnych (PBMC) z pobranej krwi metodą gradientową.
Rozłożenie komórek w płytkach ELISpot pokrytych przeciwciałami wychwytującymi IFN‑γ. Stymulacja komórek specyficznymi peptydami antygenowymi CMV (np. Inkubacja 18‑24 h, po której następuje detekcja wydzielonego IFN‑γ przy użyciu enzymatycznej reakcji barwiącej. Liczenie pojedynczych „plam” (spotów) odpowiadających aktywnym komórkom T; wynik wyrażany jest w liczbie spotów na 200 000 PBMC.
Interpretacja wyników Wynik zależy od liczby wykrytych spotów: ≥ 20 spotów/200 000 PBMC – silna odpowiedź komórek T, wskazuje na skuteczną odporność przeciw CMV. 5‑19 spotów/200 000 PBMC – umiarkowana odpowiedź; wymaga oceny klinicznej i ewentualnego monitorowania. – słaba lub brak odpowiedzi, zwiększone ryzyko reaktywacji CMV, wskazanie do rozważenia profilaktyki lub terapii antywirusowej.
Interpretacja powinna uwzględniać stan kliniczny pacjenta, aktualne leczenie immunosupresyjne oraz wyniki innych badań (np. Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych Infekcje wczesnodziecięce CMV są czynnikiem ryzyka dla nieprawidłowego rozwoju neurologicznego. Badanie ELISpot może pomóc w: Ocenić, czy u dziecka z objawami autyzmu lub PANS/PANDAS występuje niedobór odpowiedzi komórkowej na CMV, co może sugerować potrzebę dalszej diagnostyki wirusologicznej.