Cel badania Określenie ilości chromu w wybranym materiale biologicznym (najczęściej surowica lub plazma krwi) pozwala na ocenę zarówno ekspozycji na chrom toksyczny, jak i statusu tego mikroelementu w organizmie. Wskazania kliniczne Kontrola osób narażonych zawodowo na chrom (przemysł metalurgiczny, farbiarski, galwaniczny, produkcja stali). Rozpoznanie niedoboru chromu w stanach zwiększonego zapotrzebowania, m.in. cukrzyca typu 2, insulinooporność, otyłość.
Badanie przy podejrzeniu zaburzeń metabolicznych wpływających na regulację glukozy i wrażliwość na insulinę. Ocena wpływu chromu na rozwój neurologiczny i funkcje poznawcze, zwłaszcza u dzieci i osób z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS). Monitorowanie skuteczności suplementacji chromem oraz kontroli terapii. Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Surowica lub plazma – pobranie 5 ml krwi po nocnym poście (8‑12 h), jedynie woda do picia.
Mocz 24‑godzinny – opcjonalnie, do oceny wydalania chromu w badaniach toksykologicznych. Włosy – do oceny długoterminowej ekspozycji, przydatne w ocenie przewlekłego kontaktu z chromem. Przed pobraniem próbki należy unikać suplementów i leków zawierających sole chromu przez co najmniej 48 h, a także intensywnego wysiłku fizycznego i kontaktu z chemikaliami (farby, środki czyszczące) w dniu pobrania.
Metoda analityczna Stężenie chromu określa się metodami o wysokiej czułości, najczęściej: Spektrometria mas z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP‑MS) – zapewnia najniższy limit wykrywalności i dokładność. Spektrometria absorpcji atomowej (AAS) z lampą graficzną – alternatywa o dobrej precyzji. Spektrometria emisyjna z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP‑OES) – stosowana w niektórych laboratoriach.
Próbka jest odwirowywana, rozcieńczana w odpowiednim roztworze matrycowym i analizowana przy użyciu serii standardów kalibracyjnych oraz kontroli jakości. Zakresy referencyjne Typowe wartości referencyjne dla surowicy lub plazmy wynoszą 0,1‑1,0 µg l⁻¹, jednak mogą się różnić w zależności od płci, wieku i laboratorium. Dla moczu 24‑godzinnego przyjmuje się 0‑0,5 µg d⁻¹, a dla włosów 0‑0,2 µg g⁻¹.
Interpretacja wyników Wartości powyżej górnej granicy sugerują narażenie na chrom toksyczny i wymagają dalszej oceny przyczyn (np. środowiskowych, zawodowych) oraz ewentualnego badania funkcji wątroby i nerek. Wartości poniżej dolnej granicy mogą wskazywać na niedobór, co może przyczyniać się do zaburzeń glikemii, zwiększonej insulinooporności oraz wpływać na szlaki sygnałowe w mózgu.