Cel badania Pomiar stężenia cholesterolu całkowitego w surowicy ma na celu ocenę ogólnej gospodarki lipidowej organizmu. Wynik umożliwia wstępne określenie ryzyka wystąpienia zaburzeń lipidowych oraz chorób układu sercowo-naczyniowego, a także wskazuje potrzebę dalszych badań szczegółowych, takich jak oznaczenia frakcji LDL, HDL, nie‑HDL oraz triglicerydów. Wskazania kliniczne Profilaktyka i monitorowanie czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
Ocena skuteczności terapii lipidobójczej (statyny, fibraty, ezetymiba). Badania przesiewowe w rodzinach z historią hipercholesterolemii (ICD‑10 E78.0). Monitorowanie pacjentów z chorobami metabolicznymi, takimi jak cukrzyca typu 2. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych – cholesterol jest niezbędny do syntezy błon komórkowych i mieliny; nieprawidłowe poziomy mogą wpływać na rozwój mózgu i być związane z niektórymi objawami ASD.
Materiał biologiczny Surowica pobrana z krwi pełnej. Próbka powinna być odwirowana i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C, jeżeli analiza nie zostanie przeprowadzona w ciągu 24 h. Metoda Analiza enzymatyczna oparta na reakcji cholesterolu z enzymem cholesterolesterazą, prowadzącej do powstania cholesterolu wolnego, który jest dalej utleniany przez enzymy oksydazę cholesterolową.
Powstały produkt (hydrogen peroxide) reaguje z barwnikiem, a intensywność zabarwienia jest proporcjonalna do stężenia cholesterolu i mierzona spektrofotometrycznie przy długości fali 510 nm. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi zaleca się 12‑godzinny post (spożycie jedynie wody). Należy unikać spożycia alkoholu i ciężkostrawnych posiłków w dniu badania oraz odstawienia leków wpływających na lipidogram (np. statyny) zgodnie z zaleceniami lekarza.
Interpretacja wyników Wartości referencyjne (dla dorosłych, po 12‑godzinnym poście) wynoszą zazwyczaj 3,0‑5,2 mmol/l (115‑200 mg/dl). Wyniki powyżej górnej granicy sugerują podwyższony poziom cholesterolu całkowitego i zwiększone ryzyko miażdżycy, natomiast wartości poniżej dolnej granicy mogą wskazywać na zaburzenia wchłaniania tłuszczów lub zaburzenia metaboliczne.
Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych Cholesterol odgrywa kluczową rolę w rozwoju mózgu, syntezie neuroprzekaźników oraz tworzeniu mieliny. Nieprawidłowe stężenia mogą wpływać na funkcje poznawcze i zachowanie, dlatego w przypadku pacjentów z ASD lub innymi zaburzeniami neurorozwojowymi lekarz może zlecić badanie lipidogramu w celu wykluczenia metabolicznych przyczyn objawów.