Cel badania Badanie określa ilość antygenu rakowo‑płodowego (CEA) w surowicy krwi. CEA jest glikoproteiną wydzielaną w dużych ilościach w czasie rozwoju płodowego przez komórki trzustki i jelit, a po narodzinach jego produkcja zostaje silnie ograniczona. Podwyższone stężenie w dorosłym organizmie może świadczyć o obecności nowotworu złośliwego lub o nieonkologicznych stanach zapalnych.
Wskazania kliniczne Diagnostyka i potwierdzenie nowotworów złośliwych, zwłaszcza okrężnicy, odbytnicy, trzustki, piersi, płuc, szyjki macicy i jajników. Ocena stopnia zaawansowania choroby – wyższe wartości CEA są częstsze przy przerzutach odległych. Monitorowanie efektywności leczenia onkologicznego (chemioterapia, radioterapia, zabiegi chirurgiczne) – spadek poziomu wskazuje na odpowiedź terapeutyczną. Wczesne wykrywanie nawrotu nowotworu po zakończeniu terapii.
Ocena nieonkologicznych przyczyn podwyższonego CEA, takich jak marskość wątroby, przewlekłe zapalenie trzustki, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, rozedma płuc czy zapalenie opłucnej. Kontrola onkologiczna u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem (ASD), które mogą mieć zwiększone ryzyko nowotworów przewodu pokarmowego. Przygotowanie pacjenta Próbkę pobiera się najczęściej rano po co najmniej 8‑godzinnym okresie postu.
Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia alkoholu w dniu pobrania. Pacjentowi zaleca się również niepalenie w ciągu 12 godzin przed pobraniem, aby zminimalizować wpływ nikotyny na wynik. Materiał do badania Krew żylna pobrana do probówki bez antykoagulantu (serum) lub z dodatkiem heparyny (plazma). Do analizy wykorzystuje się 2‑3 ml materiału. Metoda Stężenie CEA oznacza się metodą immunochemiczną – immunoenzymatycznym testem chemiluminescencyjnym (ECLIA).
Test opiera się na wiązaniu antygenu z przeciwciałami znakowanymi enzymem, co generuje sygnał świetlny proporcjonalny do ilości CEA w próbce. Metoda charakteryzuje wysoką czułość (dolna granica wykrywalności ≈ 0,2 ng/ml) i dobrą specyficzność. Normy Wartości referencyjne różnią się w zależności od statusu palenia: osoby niepalące: < 3,8 ng/ml osoby palące: < 5,5 ng/ml Wyniki powinny być interpretowane w kontekście klinicznym oraz innych badań laboratoryjnych.
Interpretacja wyników Wynik w normie – najczęściej wskazuje na brak aktywnej choroby nowotworowej, choć nie wyklucza wczesnych, mało zaawansowanych zmian. Podwyższony poziom CEA może sugerować: nowotwór złośliwy (szczególnie w zaawansowanych stadiach lub przy przerzutach), przewlekłe zapalenia wątroby lub trzustki, choroby zapalne jelit (np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego, polipy odbytnicze), stany nieonkologiczne, takie jak rozedma płuc czy zapalenie opłucnej.