Cel badania Badanie całkowitej zdolności wiązania żelaza (TIBC) ma na celu określenie maksymalnej ilości żelaza, którą może związać białko transportujące – transferrin – w surowicy krwi. Wynik pozwala ocenić równowagę żelazową organizmu oraz wspomaga diagnostykę stanów związanych z niedoborem lub nadmiarem żelaza. Wskazania kliniczne Podejrzenie niedoboru żelaza – np. w niedokrwistości z niedoboru żelaza.
Ocena stanu zapasów żelaza przy podejrzeniu nadmiaru żelaza (hemochromatoza, talasemia). Diagnostyka anemii chorób przewlekłych oraz anemii z niedoboru żelaza. Monitorowanie leczenia farmakologicznego (suplementacja żelaza, chelatacja). Badanie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, gdy istnieje podejrzenie wpływu niedoboru żelaza na rozwój poznawczy i zachowanie. Metoda Do oznaczenia TIBC wykorzystuje się metodę spektrofotometryczną lub immunoturbidymetryczną.
Procedura polega na: Dodaniu do surowicy standaryzowanej ilości żelaza w postaci roztworu chlorku żelaza. Wiązaniu tego żelaza z dostępną w surowicy transferriną. Usunięciu niewiążącego się żelaza przy pomocy środka kompleksującego. Pomiarze pozostałego wolnego żelaza – jego stężenie jest odwrotnie proporcjonalne do całkowitej zdolności wiązania. Wynik wyrażany jest w mikrogramach żelaza na decylitr (µg/dl) lub w mikromolach na litr (µmol/L).
Zwykle podaje się jednocześnie wskaźnik nasycenia transferriny, który jest stosunkiem żelaza w surowicy do TIBC. Interpretacja wyników Wartość podwyższona (np. > 450 µg/dl) – może wskazywać na zwiększoną produkcję transferriny, typową dla niedoboru żelaza, przewlekłych stanów zapalnych, cukrzycy, niedoczynności tarczycy. W połączeniu z poziomem żelaza w surowicy i wskaźnikiem nasycenia transferriny umożliwia rozróżnienie anemii z niedoboru żelaza od anemii chorób przewlekłych.
Przygotowanie pacjenta Próbka pobiera się z żyły w stanie spoczynku, najlepiej po nocnym poście (co najmniej 8‑10 godzin) i przed przyjęciem suplementów żelaza. Unika się pobierania krwi w trakcie ostrej infekcji lub intensywnego wysiłku fizycznego, które mogą wpływać na poziom transferriny. Materiał biologiczny Do badania wymagana jest krew żylna – surowica.
Próbka powinna być odwirowana w ciągu 30‑60 minut od pobrania i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C, nie dłużej niż 48 h przed analizą. Kod ICD Badanie klasyfikowane jest pod kodem O93, co umożliwia prawidłowe rozliczenie w systemie opieki zdrowotnej.