Cel badania Test CH50 (Total Complement Activity) mierzy zdolność klasycznego szlaku układu dopełniacza do wywołania lizy erytrocytów w warunkach laboratoryjnych. Wynik odzwierciedla sumaryczną funkcję wszystkich białek dopełniacza (C1–C9) i pozwala ocenić, czy układ dopełniacza działa prawidłowo. Wskazania kliniczne Podejrzenie pierwotnych lub wtórnych niedoborów komponentów dopełniacza (np.
Choroby autoimmunologiczne, w tym toczeń rumieniowaty układowy (ICD‑10 M32), zapalenie naczyń, reumatoidalne zapalenie stawów (M05‑M06). Nawracające lub ciężkie infekcje bakteryjne i wirusowe, sepsa (ICD‑10 A41). Monitorowanie terapii immunoglobulinowej lub suplementacji białek dopełniacza. Ocena stanu immunologicznego u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD, ADHD) – dysregulacja układu dopełniacza może współgrać z neuroinflamacją.
Rozpoznawanie zespołów związanych z nadaktywnością dopełniacza, takich jak zespół hemolityczno-mocznicowy. Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania pobiera się krew żylna, z której otrzymuje się surowicę. Surowica musi być odseparowana w ciągu 30‑60 min od pobrania, aby uniknąć degradacji czynników dopełniacza, które są wysoce niestabilne. Następnie próbkę należy natychmiast zamrozić (temperatura ≤ ‑20 °C) i transportować w stanie zamrożonym do laboratorium.
Przed analizą surowicę rozmraża się w lodzie i chroni przed wielokrotnym zamarzaniem. Metoda Standardowy test CH50 opiera się na hemolitycznym badaniu in vitro, w którym wrażliwe na dopełniacz erytrocyty owcze (lub ludzkie) są opsonizowane przeciwciałami i następnie mieszane z próbką surowicy. Stopień lizy erytrocytów jest mierzony spektrofotometrycznie (absorbancja przy 405 nm) i porównywany z krzywą kalibracyjną.
Wynik wyrażany jest w jednostkach CH50 (U/mL), przy czym 1 U odpowiada ilości surowicy potrzebnej do 50 % lizy erytrocytów w określonych warunkach. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zazwyczaj 60‑150 U/mL (zakres zależy od laboratorium i zastosowanej metody). Obniżony CH50 – sugeruje niedobór jednego lub kilku składników dopełniacza (np. deficyt C2, C4, C6) lub ich konsumpcję w przebiegu intensywnego procesu zapalnego, sepsy, lub aktywnego układu immunologicznego.
Podwyższony CH50 – może wystąpić w fazie ostrej reakcji zapalnej jako element reakcji ostrej fazy, lub w niektórych stanach autoimmunologicznych z nadprodukcją białek dopełniacza. Wynik niejednoznaczny – w przypadku niskiego CH50 zaleca się dalszą ocenę poszczególnych komponentów dopełniacza (np. C3, C4, CH50‑specific assays) w celu określenia, który czynnik jest deficytowy.