Cel badania Test CA‑50 służy do określenia stężenia glikolipidowego antygenu nowotworowego w surowicy krwi. Antygen ten jest podwyższony w raku trzustki (ICD‑10 C25) oraz w niektórych nowotworach przewodu pokarmowego, co umożliwia wsparcie diagnostyki i ocenę skuteczności leczenia. Wskazania kliniczne Diagnostyka i różnicowanie raka trzustki oraz nowotworów żołądka, dwunastnicy, jelita grubego i dróg żółciowych.
Monitorowanie odpowiedzi na terapię (chemioterapia, radioterapia, zabiegi chirurgiczne) u pacjentów z potwierdzonym nowotworem. Ocena postępu choroby w przypadkach podejrzenia nawrotu po zakończeniu leczenia. Wspomaganie oceny ryzyka nowotworowego w grupach pacjentów z podwyższonym ryzykiem, np. osób z rodzinną historią nowotworów przewodu pokarmowego. Materiał biologiczny i metoda Do badania pobiera się krew żylna, z której uzyskuje się surowicę.
Próbka powinna być pobrana w warunkach sterylnych i natychmiast odwirowana. Analiza odbywa się metodą immunoenzymatyczną (ELISA) z wykorzystaniem przeciwciał monoklonalnych specyficznych dla antygenu CA‑50. Przygotowanie pacjenta Pacjent powinien być na czczo – co najmniej 8 godzin przed pobraniem krwi. Unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia alkoholu w dniu badania.
W przypadku przyjmowania leków immunosupresyjnych lub hormonalnych, należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym. Interpretacja wyników Wartości referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium, jednak zazwyczaj przyjmuje się: CA‑50 – wynik w normie, niska prawdopodobność nowotworu trzustki. CA‑50 20‑35 U/mL – wynik podwyższony, wymaga dalszej diagnostyki (obrazowanie, dodatkowe markery).
CA‑50 > 35 U/mL – wynik znacznie podwyższony, sugeruje obecność nowotworu lub zaawansowaną chorobę. Wzrost poziomu CA‑50 nie jest specyficzny wyłącznie dla raka trzustki; może wystąpić także w zapaleniu trzustki, marskości wątroby, chorobach zapalnych jelit oraz w niektórych stanach nowotworowych innych niż trzustkowych. Dlatego wynik powinien być oceniany w kontekście pełnego obrazu klinicznego oraz innych badań laboratoryjnych (np.
Ograniczenia i uwagi Test nie jest wystarczająco czuły, aby służyć jako jedyny wskaźnik wczesnego wykrywania raka trzustki. Wysokie wyniki mogą wystąpić w chorobach niezwiązanych z nowotworem – konieczna jest dalsza diagnostyka. W przypadku pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD) wyniki powinny być interpretowane z uwzględnieniem ewentualnych współistniejących chorób, które mogą wpływać na poziom markerów (np. zaburzenia metaboliczne, stany zapalne).