Cel badania Test CA 15-3 określa stężenie w surowicy białka MUC1 (antygenu błony komórkowej), które jest uwalniane przez komórki nowotworowe, zwłaszcza w raku piersi. Pomiar pozwala na ocenę aktywności choroby, obserwację zmian w czasie oraz ocenę skuteczności zastosowanej terapii.
Wskazania kliniczne monitorowanie przebiegu i reakcji na leczenie u pacjentek z rakiem piersi (stadia II‑III, po zabiegach chirurgicznych, chemioterapii, radioterapii); wykrywanie możliwych nawrotów po zakończeniu terapii; ocena efektywności nowoczesnych metod leczenia, w tym hormonoterapii, terapii celowanych i przeciwciał monoklonalnych; wsparcie diagnostyczne przy podejrzeniu przerzutów do wątroby, płuc, kości lub jajnika; badanie przy innych nowotworach wydzielających antygen MUC1, takich jak rak płuca, wątroby, jajnika, szyjki macicy czy endometrium; rozważanie w sytuacjach podwyższonych wskaźników w chorobach zapalnych wątroby, marskości czy innych stanach zapalnych; u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi (np.
ASD) – regularna kontrola onkologiczna jest istotna ze względu na trudności w komunikacji objawów oraz zwiększoną potrzebę kompleksowej opieki medycznej. Metoda Oznaczenie przeprowadza się metodą immunochemiczną z detekcją elektrochemiluminescencyjną (ECLIA) lub chemiluminescencyjną (CLIA). Test wykorzystuje monoklonalne przeciwciała skierowane przeciwko specyficznemu epitopowi MUC1, co zapewnia wysoką czułość (≈ 85‑90 %) i specyficzność.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi pacjent powinien unikać suplementów zawierających biotynę (witamina B7) oraz wielowitaminowych preparatów przynajmniej 12 godzin, aby nie zakłócić reakcji immunologicznej. Nie jest wymagana specjalna dieta ani post. Materiał do badania Do analizy używa się 2‑5 ml surowicy lub osocza pobranej z żyły (krew żylna).
Próbka powinna być odwirowana i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C, a analiza powinna zostać wykonana w ciągu 24 h od pobrania. Norma Wartość referencyjna wynosi <25 U/ml. Zakresy mogą nieznacznie różnić się w zależności od producenta i warunków laboratoryjnych. Interpretacja wyników Wartość podwyższona – sugeruje obecność nowotworu wydzielającego MUC1, najczęściej raka piersi; może wskazywać na progresję choroby, przerzuty lub niewystarczającą odpowiedź na leczenie.
W połączeniu z markerem CEA zwiększa czułość wykrywania nawrotów. Wartość w normie – nie wyklucza raka, szczególnie we wczesnych stadiach lub przy niskim stopniu złośliwości; wynik powinien być oceniany razem z badaniami obrazowymi i kliniczną oceną. Wartość obniżona – może odzwierciedlać korzystną odpowiedź na terapię; stabilnie niskie poziomy są zazwyczaj pozytywnym prognostycznym wskaźnikiem.