Cel badania Badanie poziomu antygenu CA 125 (cancer antigen 125) w surowicy ma na celu ocenić dynamikę choroby u pacjentek z potwierdzonym inwazyjnym rakiem nabłonkowym jajnika oraz wykrywać ewentualny nawrót po zakończeniu terapii.
Wskazania kliniczne monitorowanie odpowiedzi na leczenie (chemioterapia, radioterapia, operacja) u pacjentek z rakiem jajnika typu epithelialnego kontrola pooperacyjna w celu wczesnego wykrycia nawrotu choroby ocena stanu klinicznego przy podejrzeniu zaawansowanej choroby przy jednoczesnym stosowaniu innych metod obrazowych pomoc w różnicowaniu przyczyn podwyższonego stężenia w sytuacjach, w których istnieje podejrzenie patologii ginekologicznej (np.
endometrioza, torbiele jajników) – z zachowaniem ostrożności, gdyż marker nie jest specyficzny. Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania pobiera się krew żylna, z której uzyskuje się surowicę. Próbka powinna być pobrana na czczo, ale niewielka przerwa w jedzeniu (do 2 h) nie wpływa istotnie na wynik. Nie wymaga specjalnego przygotowania, jednak należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego w dniu pobrania, gdyż może podwyższyć poziom CA 125.
Metoda Stężenie CA 125 określa się najczęściej metodą immunochemiluminescencji (ECLIA) lub immunoenzymatycznego testu immunoabsorpcji (ELISA). Testy te wykorzystują przeciwciała monoklonalne wiążące się z antygenem CA 125, a wynik podaje się w jednostkach U/mL. Interpretacja wyników Wartość – uznawana za prawidłową u większości kobiet; nie wyklucza jednak obecności nowotworu, zwłaszcza we wczesnym stadium.
Wartość ≥ 35 U/mL – może sugerować aktywną chorobę nowotworową, ale podwyższenie obserwuje się także w stanach nieonkologicznych: endometrioza, miomaki macicy, zapalenia miednicy, ciąża, menstruacja, niewydolność serca, marskość wątroby. Trend zmian w kolejnych badaniach jest ważniejszy niż pojedynczy wynik – spadek po operacji lub chemioterapii wskazuje na skuteczną kontrolę, natomiast wzrost może sygnalizować nawrót.
Ograniczenia i czynniki zakłócające CA 125 nie jest markerem o wysokiej czułości i swoistości w kontekście wczesnego wykrywania raka jajnika. Wynik może być fałszywie dodatni w wielu stanach zapalnych i fizjologicznych, a fałszywie ujemny w niektórych histotypach raka (np.