Cel badania C‑telopeptyd kolagenu typu I (ICTP) jest fragmentem kolagenu I uwalnianym do krwi w wyniku degradacji macierzy kostnej. Pomiar jego stężenia pozwala ocenić intensywność procesów resorpcyjnych prowadzonych przez osteoklasty. Wskazania kliniczne Diagnostyka i ocena zaawansowania osteoporozy oraz innych zaburzeń metabolicznych kości, takich jak choroba Pageta czy nadczynność przytarczyc.
Monitorowanie skuteczności leków przeciwresorpcyjnych (bisfosfoniany, denosumab, raloksyfen). Szacowanie ryzyka złamań u osób starszych, pacjentów przyjmujących glikokortykosteroidy lub inne leki wpływające na kość. Ocena zaburzeń wzrostu i rozwoju szkieletu u dzieci i młodzieży.
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu (ASD), kontrola metabolizmu kostnego u pacjentów z ograniczoną aktywnością fizyczną, niedoborem witaminy D lub przyjmujących leki wpływające na kość (np. leki przeciwpadaczkowe, neuroleptyki). Materiał biologiczny Surowica – 5 ml krwi żylnej pobranej do probówki bez antykoagulantu, po odwirowaniu (1500 g, 10 min, 20 °C). Alternatywnie: plazma uzyskana z probówki zawierającej EDTA, gdy surowica nie jest dostępna.
Próbkę należy przechowywać w temperaturze –20 °C lub niższej, jeżeli analiza nie zostanie wykonana w ciągu 24 h. Metoda pomiarowa Stężenie ICTP oznacza się najczęściej metodami immunologicznymi: ELISA – test immunoenzymatyczny wykorzystujący monoklonalne przeciwciała skierowane przeciwko specyficznemu fragmentowi C‑telopeptydu, zapewniający wysoką swoistość i czułość.
RIA – radioimmunologiczny test oparty na znakowaniu radioaktywnym przeciwciała, stosowany w laboratoriach posiadających odpowiednie uprawnienia. Nowoczesne platformy chemiluminescencyjne (CLIA) również mogą być wykorzystywane, oferując krótszy czas analizy. Wynik podaje się w mikrogramach na litr (µg/L). Zakres referencyjny dla dorosłych wynosi zazwyczaj 0‑3 µg/L, przy czym wartości u dzieci i młodzieży są wyższe i zależą od fazy wzrostu.
Przygotowanie pacjenta Nie jest wymagana postna, ale zaleca się pobranie krwi rano, aby ograniczyć ewentualne wahania dobowe. Unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz urazów kości w ciągu 24 h przed pobraniem próbki, gdyż mogą one sztucznie podnieść poziom ICTP. Pacjenci przyjmujący suplementy wapnia, witaminy D lub leki modyfikujące metabolizm kości powinni poinformować laboratorium o aktualnym schemacie terapeutycznym.