Cel badania Analiza poziomu bilirubiny całkowitej oraz rozdzielenie jej na frakcje pośrednią (wolną) i bezpośrednią (sprzężoną) pozwala ocenić: przemiany hemoglobiny w bilirubinę (procesy hemolityczne), funkcję wątroby w koniugacji bilirubiny z kwasem glukuronowym, drogi wydalania żółci oraz ewentualne zaburzenia dróg żółciowych.
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych, podwyższone poziomy bilirubiny u noworodków mogą przenikać barierę krew‑mózg, wywołując toksyczne uszkodzenia neuronów i zwiększając ryzyko wystąpienia zaburzeń rozwojowych, w tym autyzmu. Wskazania kliniczne Objawy żółtaczki – żółte zabarwienie skóry, błon śluzowych i białek oczu. Diagnostyka i monitorowanie chorób wątroby (zapalenie, marskość, cholestaza).
Ocena przyczyn podwyższonej bilirubiny: hemoliza, zespoły genetyczne (Gilberta, Criglera‑Najjara, Dubin‑Johnson, Rotor). Badania przesiewowe noworodków w celu wykrycia patologicznej żółtaczki i zapobiegania uszkodzeniom neurologicznym (karnicze). Badanie w ramach oceny czynników ryzyka zaburzeń neurorozwojowych, w tym ASD, zwłaszcza po intensywnej żółtaczce noworodkowej.
Metoda Stężenie bilirubiny oznacza się w surowicy metodą spektrofotometryczną po reakcji z reagentem diazowym (metoda diazo, znana także jako metoda Jendrassika‑Grof). Procedura obejmuje dwa etapy: Bilirubina pośrednia (wolna) – mierzona po usunięciu bilirubiny sprzężonej poprzez dodanie środka rozpuszczającego kompleksy glukuronowe. Bilirubina bezpośrednia (sprzężona) – wykrywana po dodaniu kwasu, który uwalnia bilirubinę ze związków glukuronowych, umożliwiając jej pomiar.
Wynik podaje się w µmol/L lub mg/dL; bilirubina całkowita jest sumą obu frakcji. Alternatywnie, niektóre laboratoria stosują wysokosprawną chromatografię cieczową (HPLC) w celu uzyskania bardziej szczegółowego profilu bilirubiny. Przygotowanie pacjenta Przygotowanie do pobrania krwi nie wymaga specjalnej diety, jednak należy zadbać o: Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz urazów przed pobraniem, które mogłyby spowodować hemolizę.
Ochronę próbki przed światłem – bilirubina jest światłoczuła, dlatego probówki powinny być zaciemnione lub przechowywane w ciemnym miejscu. U noworodków – pobranie krwi w warunkach aseptycznych, najlepiej 12‑24 h po ostatnim karmieniu, aby uzyskać stabilny wynik. Oznaczenie typu próbki: surowica po odwirowaniu krwi w temperaturze pokojowej, przechowywana w szczelnych, nieprzezroczystych probówkach i analizowana nie później niż 24 h od pobrania.